Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Numer z wykazu: UD116) zakłada szereg zmian związanych z podatkami dochodowymi. Aktualnie rozpatrywany jest on przed Stałym Komitetem Rady Ministrów. W niniejszym artykule skupie się na zmianach jakie zostały przygotowane w zakresie definicji i katalogu ukrytych zysków występujących w ryczałcie od dochodów spółek (dalej: ryczałt lub estoński CIT).
Nowe brzmienie definicji ukrytych zysków
Ukryte zyski zdefiniowane zostały w art. 28m ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 554 ze zm.- dalej ustawa z dnia 15 lutego 1992 r.). Przez ukryte zyski, o których mowa w ust. 1 pkt 2, rozumie się świadczenia pieniężne, niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne lub częściowo odpłatne, wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, inne niż podzielony zysk, których beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest udziałowiec, akcjonariusz albo wspólnik lub podmiot powiązany bezpośrednio lub pośrednio z podatnikiem lub z tym udziałowcem, akcjonariuszem albo wspólnikiem. Wskazany projekt ustawy zakłada eliminacje z definicji ukrytych zysków przesłanki „związku z prawem do udziału w zysku”. Przesłanka ta wielokrotnie była przedmiotem sporów, gdyż poprzez związek z prawem do udziału w zysku należy rozumieć świadczenie na rzecz wskazanych w definicji podmiotów, które jest dokonane na warunkach rynkowych oraz uzasadnione gospodarczo. Jak wskazano w wyroku WSA w Gliwicach z 18.11.2024 r. o sygn. I SA/Gl 508/24: „Za ukryty zysk uznaje się każde świadczenie, którego beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest wspólnik lub inny podmiot powiązany i które jest wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, innym niż podzielony zysk. W praktyce może to oznaczać np. świadczenia powstałe w wyniku uzgodnień, których nie zawarłyby podmioty niepowiązane.”. Propozycja przedstawiona w omawianym projekcie może prowadzić do sytuacji gdzie każde świadczenie, którego beneficjentem są podmioty wskazane w definicji ukrytego zysku będzie prowadzić do zapłaty z tego tytułu podatku, gdyż związek z prawem do udziału w zysku nie będzie już przesłanką stanowiącą o klasyfikacji danego świadczenia do ukrytego zysku. Brzmienie projektowanego przepisu może prowadzić do sytuacji, w której nawet uzasadnione gospodarczo i zawarte na warunkach rynkowych świadczenie w teorii może być uznane za ukryty zysk. Zatem zmiana ta wydaje się być zdecydowanie rozwiązaniem profiskalnym, które w przypadku wejścia w życie ustawy może doprowadzić do dezaktualizacji struktury gospodarczej podmiotów korzystających z estońskiego CIT.
Rozszerzony katalog ukrytych zysków
Oprócz wyżej przedstawionej zmiany definicji ukrytych zysków projektodawcy zamierzają rozszerzyć otwarty ustawowy katalog tego typu dochodów. Zmiana ta argumentowana jest przez projektodawców próbą uniknięcia przez podatników opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek dokonując transferu zysków osiąganych przez spółkę na rzecz wspólnika poprzez opłaty i należności:
- wynikające z umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze,
- za korzystanie lub prawo do korzystania z praw lub wartości, o których mowa w art. 16b ust. 1 pkt 4–7,
- z tytułu świadczeń: doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, usług pośrednictwa, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń, oraz świadczeń o podobnym charakterze,
- wynagrodzenie wypłacone wspólnikowi z tytułu powtarzających się świadczeń niepieniężnych.
Dodanie do katalogu ukrytych zysków powyższych świadczenie planowane jest przez projektodawców. Są to szczególnie istotne zmiany dla małych i średnich przedsiębiorców, którzy świadczą wskazane usługi lub wynajmują ruchomości bądź nieruchomości na rzecz spółki opodatkowanej ryczałtem, w której są wspólnikami.
Projektowane zmiany dotyczące ukrytych zysków w estońskim CIT należy ocenić krytycznie. Zarówno rezygnacja z przesłanki „związku z prawem do udziału w zysku”, jak i rozszerzenie katalogu świadczeń kwalifikowanych jako ukryte zyski prowadzą do istotnego zwiększenia ryzyka podatkowego po stronie podatników. W praktyce mogą one skutkować objęciem opodatkowaniem również transakcji zawieranych na warunkach rynkowych i uzasadnionych gospodarczo, co pozostaje w sprzeczności z dotychczasowym kierunkiem wykładni sądów administracyjnych. Proponowane rozwiązania mają wyraźnie profiskalny charakter i mogą ograniczyć atrakcyjność estońskiego CIT jako instrumentu wspierającego reinwestowanie zysków oraz rozwój przedsiębiorstw.
Oddział Wielkopolski ISP w Poznaniu
60-401 Poznań, ul. Wiślana 53
tel. 61 848 33 48
e-mail: biuro.poznan@isp-modzelewski.pl
bartosz.burski@isp-modzelewski.pl 
