Czy za okres, w którym „przekształcono” samozatrudnienie w umowę o pracę można wystawić faktury korygujące?

       Pytanie, które postawiłem w tytule, powtarza się na każdym szkoleniu dotyczącym zmian wprowadzonych w ustawie o PIP, obowiązujących od dnia 8 lipca br. Skutkiem zastosowania przepisów tej ustawy będzie „przekształcanie” obowiązujących umów cywilnoprawnych, a przede wszystkim o świadczenie usług, w umowy o pracę. W ustawie tej są aż cztery typy owego przekształcenia – dwa dobrowolne i dwa przymusowe. Każdy z nich będzie mógł wywoływać skutek retrospektywny. Dlaczego? Pisałem o tym już nie raz więc przypomnę, że nawet gdy będzie to tryb decyzyjny (decyzja okręgowego inspektora pracy) na podstawie art. 11 ust. 1 pkt. 7a tej ustawy, wystąpi skutek wsteczny, bo między datą jej wydania a uprawomocnieniem się wyroku, który zapadnie w związku z odwołaniem się od tej decyzji, mogą upłynąć nawet dwa lata (a może dłużej). Zawarcie umowy o pracę nastąpi więc wstecznie z dniem wydania decyzji – taki jest przepis zmienionej ustawy o PIP. Czyli np. w 2028 roku obie strony umowy cywilnoprawnej dowiedzą się, że od dwóch lat łączy je umowa o pracę, a przez ten czas były ciągle wystawiane rozliczenia za pomocą faktury VAT z tytułu umowy o świadczenie usług; nie mogło być inaczej, bo decyzja o przekształceniu była nieprawomocna. Faktury te były więc wystawiane zgodne z prawem i w dobrej wierze (usługodawca nie mógł postąpić inaczej).

       Wracamy do pytania: czy były usługodawca a teraz pracownik może wystawić faktury korygujące do faktur, które wystawiał za okres od dnia wydania decyzji do dnia jej uprawomocnienia? Najczęściej pada odpowiedź, że nie, bo zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o VAT pracownik nie był wstecznie podatnikiem VAT, czyli korekty te byłyby wystawione z tytułu czynności niepodlegających opodatkowaniu, co oznacza, że ma do nich zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Ten pogląd dominuje w świadomości samozatrudnionych i ich kontrahentów: nie były to również faktury wystawiane pod wpływem niezawinionego błędu, bo przecież ich wystawca wiedział, że decyzja PIP może się uprawomocnić. Do faktur wystawianych na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT przepisy o fakturach korygujących nie mają zastosowania (bo nie mają: a cała internetowa opowieść, że sposobem „zniebylenia” tych faktur wystawionych w postaci ustrukturyzowanej są faktury korygujące, jest niezgodna z prawem).

       Istnieje jednak inny pogląd na ten temat: faktury wystawiane przez samozatrudnionego w tym czasie były legalne i obowiązujące, co oznacza że nie może mieć do nich zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Czyli w dniu uprawomocnienia się decyzji wydanej na podstawie art. 11 ust. 1 pkt. 7a ustawy o PIP samozatrudniony jako podatnik VAT powinien wystawić „,minusową” fakturę korygującą do wszystkich faktur wystawianych od dnia wydania tej decyzji. Nastąpi tym samym „unettowienie” jego przychodu za ten okres dla potrzeb podatku dochodowego, bo przecież będzie musiał złożyć  również zaległe zeznania jako pracownik w podatku dochodowym od osób fizycznych. Adresat faktur korygujących wykaże na ich podstawie ujemny podatek naliczony, ale na bieżącej deklaracji a nie wstecznie.

       Biorąc pod uwagę powyższe, a zwłaszcza istniejące na ten temat rozbieżności interpretacyjne, jedynym racjonalnym wyjściem jest możliwie najszybsze rozwiązanie umów cywilnoprawnych, których dotyczy jeszcze nieprawomocna decyzja okręgowego inspektora pracy. Dlaczego? Bo potencjalne przekształcenie tej umowy w stosunek pracy ograniczy się do czasu jej obowiązywania.