Procedowany rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników zakłada wprowadzenie szeregu zmian opisywanych przez projektodawcę jako zamiany mające na celu zarówno deregulacje oraz uszczelnienie poszczególnych zapisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Wejście w życie ustawy nowelizującej planowane jest jeszcze w bieżącym roku (1 października 2026 r.). Projekt ten został po pierwszym czytaniu na posiedzeniu Sejmu skierowany do Komisji do Spraw Finansów Publicznych (druk nr 2677). W niniejszym opracowaniu postaram się przedstawić treść projektowanych założeń w zakresie systemu kaucyjnego.
Stosowanie właściwej stawki podatku VAT dla rozliczenia wartości niezwróconej kaucji od opakowań objętych systemem kaucyjnym – dodanie ust. 14i w art. 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku.
W związku ze specyfiką systemu kaucyjnego przyjęto roczne rozliczenie VAT (na ostatni dzień roku), mogą pojawiać się wątpliwości, jaką prawidłową stawkę VAT zastosować do tego rozliczenia, jeżeli w trakcie roku nastąpiłaby zmiana stawki podatku na produkt, który został dostarczony w opakowaniu podlegającym rozliczeniu w ramach systemu kaucyjnego.
Zakładana zmiana ma prowadzić do doprecyzowanie przepisów dotyczących stawki podatku, którą należy przyjąć dla rozliczenia niezwróconej kaucji za opakowania objęte systemem kaucyjnym. Projektodawcy zaproponowali zmianę polegającą na stosowaniu dla rozliczenia wartości niezwróconej kaucji stawki podatku dla danego produktu w opakowaniu, obowiązującej na ostatni dzień roku, w rozliczeniu za który dokonuje się opodatkowania wartości niezwróconej kaucji.
Proponowana zmiana ma stanowić doprecyzowanie przyjętych na gruncie VAT rozwiązań, zapewniając podatnikom pewność co do sposobu rozliczeń w przypadkach, w których dochodziłoby do zmiany stawki podatku VAT obowiązującej dla danego produktu.
Doprecyzowanie przepisów dotyczących okresu przechowywania ewidencji związanej z rozliczeniem VAT od niezwróconej kaucji za produkty objęte systemem kaucyjnym.
Projektowana zmiana ma na celu ujednolicenie ustalonego okresu przechowywania ewidencji prowadzonej przez wprowadzających produkty w opakowaniach na napoje oraz przez podmioty reprezentujące z terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego. W związku z wprowadzoną zmianą ewidencja będzie przechowywana przez okres 5 lat od zakończenia roku, w rozliczeniu za który wykazano podstawę opodatkowania wynikającą z różnicy między wartością pobranej kaucji za opakowania objęte systemem kaucyjnym wprowadzone do obrotu w danym roku a wartością zwróconej kaucji za opakowania lub odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym w danym roku. Przykładowo zatem, jeżeli rozliczenie podatku od niezwróconej kaucji dotyczy 2026 r. i jest wykazywane w rozliczeniu za pierwszy okres rozliczeniowy 2027 r., to ewidencja będzie przechowywana przez pięć lat, licząc od zakończenia 2027 r., tj. do końca 2032 r.
W związku ze zmianą brzmienia art. 109 ust. 11ic, wprowadzono przepis przejściowy (art. 4), zgodnie z którym przepis art. 109 ust. 11ic w brzmieniu zmienianym stosuje się począwszy od ewidencji, prowadzonej za 2025 rok. Oznacza to, że okres przechowywania ewidencji określony w niniejszej ustawie będzie miał zastosowanie również do ewidencji prowadzonej przez wprowadzających produkty w opakowaniach na napoje oraz przez podmioty reprezentujące w 2025 roku, tj. przed zmianą tego przepisu.
Zatem w związku z powyższym podatnicy powinni zwrócić uwagę na zmiany polegające na:
- doprecyzowaniu zasady ustalania stawki VAT dla niezwróconej kaucji w systemie kaucyjnym;
- przechowywaniu ewidencji dotyczącej systemu kaucyjnego przez 5 lat od końca roku, w którym wykazano podstawę opodatkowania z tytułu niezwróconej kaucji;
- stosowaniu zasad przechowywania ewidencji również do ewidencji prowadzonych za 2025 roku.
bartosz.burski@isp-modzelewski.pl 
