Serwis Doradztwa Podatkowego

Przedłużenie przez Szefa KAS blokady rachunku bankowego

     W wyroku WSA w Warszawie wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2057/18 Sąd dokonał oceny zasadności przedłużenia terminu blokady rachunku bankowego zastosowanego w ramach kontroli celno-skarbowej wobec uzasadnionej obawy, iż Spółka nie wykona zobowiązania w podatku od towarów i usług. Jest to jeden z pierwszych wyroków w tej kwestii.

     Podstawą prawną dającą Szefowi KAS możliwość blokowania rachunku podmiotom kwalifikowanym od 30 kwietnia 2018 r. jest art. 119 zv § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: „O.p.”), wraz z innymi regulacjami Działu 3B dodany do O.p. przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. zmieniającej Ordynację podatkową z dniem 13 stycznia 2018 r. Zgodnie z tym przepisem do 22 sierpnia 2018r. Szef KAS mógł wydać postanowienie o blokadzie rachunku podmiotu kwalifikowanego na okres nie dłuższy niż 72 godziny, jeżeli posiadane informacje, w szczególności wyniki analizy ryzyka, wskazują, że podmiot ten może wykorzystywać działalność banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego, a blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego jest konieczna, aby temu przeciwdziałać. Od 22 sierpnia 2018r. przepis ten obowiązuje w nieco zmienionym brzmieniu, w szczególności Szef KAS nie wydaje już postanowień, lecz występuje do banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej – z żądaniem blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego.

     W sprawie rozpatrywanej przez WSA, uzasadnienie blokady rachunku na 72 godziny (dokonanej 12 lipca 2018 r.), a następnie przedłużenie terminu tejże blokady na czas oznaczony, które nastąpiło 17 lipca 2018 r. wedle oceny Szefa KAS stanowiło to, że Spółka ujęła w ewidencjach podatkowych faktury VAT niedokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, nie posiadała natomiast majątku wystarczającego na pokrycie zobowiązań podatkowych, a nadto wobec Spółki wszczęto dochodzenie w sprawie o czyn polegający na posługiwaniu się i wystawianiu przez nią nierzetelnych faktur VAT.

     Spółka zaskarżyła postanowienie o przedłużeniu blokady i wniosła o jego uchylenie. Oparła skargę m.in. na zarzucie bezprawnego działania organu podatkowego, polegającego na zastosowaniu przepisu art. 119zw § 1 O.p. w sposób całkowicie dowolny, w oparciu o subiektywne przekonanie organu, bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz poprzez przeprowadzenie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego postanowienia w sposób naruszający zaufanie do organów podatkowych.

     Sąd uznał skargę za niezasadną. W uzasadnieniu wyroku zaznaczył, że nie istnieje wyczerpujący katalog okoliczności, które mają znaczenie dla oceny, czy spełnione zostały przesłanki dokonania przedłużenia blokady. Niemniej zasadniczym powodem do przedłużenia blokady jest istnienie uzasadnionej obawy, że podmiot kwalifikowany nie wykona istniejącego lub mającego powstać zobowiązania podatkowego lub zobowiązania z tytułu odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, przekraczających równowartość 10.000 euro.

     Należy zauważyć, że zgodnie z art. 119zw. § 1 O.p. Szef KAS mógł przedłużyć, w drodze postanowienia, termin blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż 3 miesiące, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że podmiot kwalifikowany nie wykona istniejącego lub mającego powstać zobowiązania podatkowego lub zobowiązania z tytułu odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, przekraczających równowartość 10.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok, w którym wydano postanowienie.

     WSA uznał zatem, że nie można rozważać, czy rachunek podatnika jest wykorzystywany do celów mających związek z wyłudzeniami lub zmierzającymi do wyłudzenia podatku, a przedmiotem oceny postanowienia może być wyłącznie istnienie obawy niewykonania zobowiązania podatkowego i to czy zobowiązanie przekracza równowartość 10.000 euro. W tej kwestii Sąd wskazał m.in. na dokonanie przez organ podatkowy analizy ekonomicznej zdolności płatniczych członków Zarządu Spółki oraz majątku Spółki, a także na wytypowanie operacji gospodarczych przeprowadzanych z kontrahentami wykreślonymi z rejestru, które z dużym prawdopodobieństwem wygenerują w przyszłości znaczne zobowiązanie podatkowe do zapłaty (przekraczające kwotę 841.000 zł plus odsetki). Wyszczególnił także brak, w świetle Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych, majątku nieruchomego Spółki, i ostatecznie skonkludował istnienie uzasadnionej obawy niewykonania potencjalnego zobowiązania podatkowego.

     Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu, WSA podkreślił specyfikę postępowania w przedmiocie blokady rachunku i jego przedłużenia. Skoro Szef KAS musiał w terminie trzech dni wydać postanowienie o przedłużeniu blokady, to wykluczone było zastosowanie przepisów zawartych w dziale IV Ordynacji podatkowej w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego, czynnego udziału strony, wyznaczenia terminu do zapoznania się z aktami. Jeśli przedłużenia blokady dokonuje się w terminie 3 dni, to nierealne jest – jak zauważył Sąd – np. wyznaczenie stronie 7 dniowego terminu do zapoznania się z aktami, czy też przesłuchania strony lub świadków. Szybkość tego postępowania, która determinowana jest jego skutecznością, ogranicza czynny udział podatnika w postępowaniu na tym etapie.

     Ostatecznie zatem WSA uznał niezasadność zarzutów skargi, a jednocześnie prawidłowość zarówno działań Szefa KAS w rozpatrywanej sprawie, jak i podstaw prawnych tych działań w postaci przepisów regulujących System STIR, mający na celu wzmocnienie bezpieczeństwa podatników, które – zdaniem WSA – uzasadnia tak głęboką ingerencję w prawa jednostki.

 

dr Joanna Kiszka
joanna.kiszka@isp-modzelewski.pl
tel. (32) 259 71 50

Skontaktuj się z naszą redakcją