Serwis Doradztwa Podatkowego

Serwis Doradztwa Podatkowego – nr 351 – 9 maja 2016

14. Wynagrodzenie za zaprzestanie działalności a koszt uzyskania przychodu w świetle wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r. (II FSK 308/14)

W wyroku z dnia 5 kwietnia 2016 r. (II FSK 308/14) NSA analizował dopuszczalność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków stanowiących wynagrodzenie wypłacone innej spółce za zaprzestanie działalności. Wyrok ten powiązany jest z zaskarżonym wyrokiem WSA z dnia 19 września 2013 r. (sygn. akt I SA/Bd 444/13), wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy o nr ITPB3/423-745a/12/AW.Z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie kwalifikacji podatkowej wydatków na wypłatę wynagrodzenia należnego spółce belgijskiej za zaprzestanie produkcji wyrobów w Belgii i przeniesienie jej do Polski wystąpiła Spółka, która rozszerzała zakres swej działalności z handlowej na produkcyjną w dziedzinie, w której producentem sprzedawanych dotąd wyrobów była spółka belgijska. Przedmiotem wątpliwości Spółki była możliwość oraz rok zaliczenia tego rodzaju wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa). Spółka stała na stanowisku, że wydatki na zaprzestanie działalności produkcyjnej jak najbardziej służą uzyskiwaniu przez nią przychodów i wykazują z tą działalnością bezpośredni związek. Zwłaszcza, że po przejęciu sfery produkcyjnej Spółka będzie sprzedawać produkowane towary z większym zyskiem i zaopatrywać większą niż do tej pory liczbę podmiotów, zyska też w Polsce pozycję wyłącznego producenta. Osiągnięcie powyższych zysków nie byłoby zaś możliwe bez zawarcia umowy otrzymania środków trwałych i funkcji produkcyjnej od spółki belgijskiej.

W dniu 6 marca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy z upoważnienia Ministra Finansów wydał interpretację indywidualną, w której uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. Organ stwierdził, że „w przedstawionym stanie faktycznym zapłata przez wnioskodawcę na rzecz spółki belgijskiej wynagrodzenia „za de facto zaprzestania działalności produkcyjnej”, które – jak sama twierdzi – stanowi wynagrodzenie z tytułu „wygaszenia przez nią produkcji w Belgii” nie spełnia podstawowej przesłanki określonej w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p, tj. poniesienia kosztu w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. W konsekwencji, nie ma możliwości potrącania tych wydatków jako kosztów uzyskania przychodów”. W ocenie organu interpretacyjnego ustalenie wysokości omawianego wynagrodzenia w oparciu o wzrost sprzedaży wyrobów, które zaczęła produkować Spółka, może świadczyć o tym, że wynagrodzenie to jest formą rekompensaty wypłacanej podmiotowi belgijskiemu (sprzedawcy maszyn) za to, że zaprzestał działalności produkcyjnej i z tego tytułu nie osiąga już przychodów. W takiej sytuacji cel wydatku nie jest ukierunkowany na uzyskanie przychodów z prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej, lecz celem wypłaty dodatkowego wynagrodzenia jest zrekompensowanie sprzedawcy utraconych przychodów.

Na przedmiotową interpretację indywidualną Spółka wniosła skargę do WSA w Bydgoszczy, ten zaś w wyroku z dnia 19 września 2013 r. (sygn. akt I SA/Bd 444/13) podzielił stanowisko skarżącej. WSA podniósł, że przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów, każdy wydatek – poza wyraźnie wskazanymi w ustawie nie stanowiącymi kosztów – wymaga indywidualnej oceny pod kątem bezpośredniego związku z tymi przychodami i racjonalności działania dla osiągnięcia tego przychodu, a to oznacza, że podatnik może zaliczyć w ciężar kosztów wszelkie faktycznie poniesione wydatki, które mają lub mogły mieć bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu z wyłączeniem enumeratywnie wymienionych w art. 16 ustawy. Sąd pierwszej instancji zakwestionował w szczególności ocenę organu, że w kategoriach obiektywnych nie można ustalić, czy w związku z zawarciem umowy uzyskiwany przychód się zwiększy oraz, czy w ogóle powstanie. W ocenie WSA w Bydgoszczy, takie stanowisko zaprzecza regule, że wystarczy by przychód mógł być oczekiwany, a nie musi ostatecznie wystąpić. Zdaniem WSA w Bydgoszczy ponieważ wnioskodawca twierdzi, że zyska w wyniku wydatku, a inne okoliczności stanu faktycznego temu nie przeczą, należy uznać, że wydatek wiąże się z zamiarem działania podatnika zdeterminowanym na osiągnięcie przychodów. W przeciwnym wypadku należałoby uznać, że organ zmienia stan faktyczny przedstawiony we wniosku, do czego w tego rodzaju postępowaniu, nie ma prawa.

Organ interpretacyjny wniósł od wskazanego wyroku WSA skargę kasacyjną. Rozpatrując ją, NSA dokonał wykładni art. 15 ustawy, w wyniku której ocenił stanowisko zawarte w wydanej interpretacji za prawidłowe. NSA uznał, „że zapłatę na rzecz spółki belgijskiej za zakupione maszyny wykorzystywane przez skarżącą w procesie produkcji określonej grupy towarów należy ocenić jako wydatek, który bezpośrednio służy uzyskiwaniu przychodów z tego źródła. Natomiast nie można w tych samych kategoriach ocenić wydatku poniesionego na – jak określono w umowie – wypłatę wynagrodzenia należnego z tytułu wygaszenia przez spółkę belgijską (powiązaną ze skarżącą) produkcji na terenie Belgii”. W opinii NSA „zapłata wynagrodzenia za zaprzestanie działalności produkcyjnej przez inny podmiot nie realizuje celu w postaci uzyskania przychodu skarżącej, ale bezpośrednio zabezpiecza i chroni interesy osoby trzeciej, w tym przypadku spółki belgijskiej”. Z tych też względów NSA – odwołując się do swego wcześniejszego wyroku z dnia 16 października 2012 r. (II FSK 430/11) – skonstatował, że rozpatrywane wydatki w rzeczywistości rekompensujące straty z tytułu zaprzestania produkcji i utracone w związku z tym korzyści przez inny podmiot, nie mogą zostać ocenione jako poniesione w celu uzyskania przez Spółkę przychodu ze źródła, jakim jest prowadzona działalność produkcyjna, a zatem WSA w Bydgoszczy dokonując kontroli interpretacji indywidualnej pod względem jej zgodności z prawem niezasadnie przyjął, że narusza ona prawo materialne, tj. art. 15 ust. 1 ustawy.

dr Joanna Kiszka
Konsultant podatkowy
joanna.kiszka@isp-modzelewski.pl
tel. (32) 259 71 50

 

Skontaktuj się z naszą redakcją