Serwis Doradztwa Podatkowego

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ostatecznie rozstrzygnął problem opodatkowania VAT usług egzekucji komorniczej

     10 kwietnia 2019 roku TSUE, najprawdopodobniej ostatecznie rozstrzygnął spór dotyczący problemu opodatkowania usług egzekucji komorniczej trwający od 9 czerwca 2015. Doszło wtedy do wyrażenia przez Ministra Finansów stanowiska, że komornik sądowy nie podlega zwolnieniu przewidzianemu w art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług. Zaprzeczył tym samym długoletniej praktyce nieuznawania komorników sądowych za podatników VAT. Przełom stanowiło również stanowisko, że VAT należny powinien być zawarty w kwocie pobranych opłat egzekucyjnych.

     To stanowisko Ministra Finansów potwierdził w dniu 6 marca 2017 r. Sąd Najwyższy. Uznał, że komornik sądowy podlega przepisom art. 15 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy o VAT, ponieważ wykonuje on działalność nie w formie podmiotu prawa publicznego, lecz w formie samodzielnej działalności gospodarczej, wykonywanej w ramach wolnego zawodu, a w związku z tym nie przysługuje mu wyłączenie przewidziane w art. 15 ust. 6 tej ustawy i w art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112.

     Sąd Rejonowy w Sopocie zadający pytania prejudycjalne przyjął wykładnię, zgodnie z którą komornik sądowy jest podatnikiem VAT z tytułu wykonywanych przez niego czynności egzekucyjnych. Doszło do zadania 2 pytań.

     Czy w świetle systemu VAT w szczególności zasady neutralności dopuszczalne jest przyjęcie stanowiska, iż w pobieranych przez komorników sądowych opłatach egzekucyjnych zawarta jest kwota podatku od towarów i usług?

     Czy w świetle zasady proporcjonalności, będącej ogólną zasadą prawa Unii dopuszczalne jest przyjęcie stanowiska, że w zakresie prowadzonej działalności egzekucyjnej faktycznie posiada wszelkie instrumenty prawne w celu prawidłowego wykonania obowiązku podatkowego zakładającego, że opłata egzekucyjna pobierana na podstawie przepisów ustawy o komornikach zawiera w sobie kwotę podatku od towarów i usług?

     Trybunał stwierdził, że wspólny system jest oparty na ogólnej zasadzie, zgodnie z którą każdy rodzaj działalności mającej charakter gospodarczy jest co do zasady opodatkowany. Podatkowi VAT podlega zatem każde świadczenie usług dokonywane odpłatnie przez podatnika.

     W przedmiocie możliwości odstępstwa od ogólnej zasady Trybunał wyjaśnił, że wszystkie zwolnienia muszą być wyraźne i precyzyjne. Wynika z tego, że jeżeli świadczenie usług nie wchodzi w zakres zwolnień przewidzianych przez dyrektywę 2006/112, podlega ono opodatkowaniu VAT na podstawie art. 2 ust. 1 lit. c) tej dyrektywy.

     W odniesieniu do ustalenia podstawy opodatkowania Trybunał orzekł, że w wypadku świadczenia usług podstawa opodatkowania, oprócz samego VAT, obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą usługodawca otrzyma w zamian za dane świadczenie usług.

     Podniósł także, że dyrektywa nie zawiera żadnego wyraźnego uregulowania dotyczącego kwestii, czy opłaty egzekucyjne pobierane przez komornika sądowego powinny zawierać należny VAT, czy też nie. Rozstrzygnięcie tej kwestii należy zatem do państw członkowskich. Odnosząc się do zapadłego wyroku Sądu Najwyższego stwierdził, że zgodnie z prawem krajowym kwoty opłaty egzekucyjnej pobranej przez komornika sądowego nie można podwyższyć o VAT. Zważywszy, że podstawa opodatkowania, oprócz samego VAT zawiera wszystko, co stanowi otrzymaną zapłatę, należy uznać, że kwota danych opłat egzekucyjnych zawiera już ten podatek.

     Podkreślono, że taka wykładnia jest też zgodna z zasadą neutralności VAT. Pozwala ona bowiem podatnikom uczestniczyć w zapłacie VAT w tej samej proporcji od całej kwoty otrzymanej z tytułu opodatkowanych transakcji.

     Ponadto wykładnia ta jest zgodna z zasadą, według której VAT to podatek ponoszony przez konsumenta końcowego. Trybunał stwierdził, że na podstawie prawa krajowego nie ma możliwości podwyższenia podlegającej pobraniu opłaty egzekucyjnej o dodatkową kwotę odpowiadającą należnemu VAT. Ta sama wykładnia jest też zgodna z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie wykracza ona poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celu związanego z koniecznością zagwarantowania poboru tego podatku, a ów sposób ustalenia podstawy opodatkowania jest zgodny z powszechnością opodatkowania VAT.

     Finalnie Trybunał orzekł, że przepisy dyrektywy, nie stoją na przeszkodzie praktyce, zgodnie z którą przyjmuje się, że VAT od usług świadczonych przez komornika sądowego w ramach postępowania egzekucyjnego jest zawarty w pobieranych przez niego opłatach egzekucyjnych.

 

Maciej Flis

młodszy konsultant podatkowy

maciej.flis@isp-modzelewski.pl

Skontaktuj się z naszą redakcją