Stanowisko Ministerstwa Finansów w przedmiocie przywrócenie stawek podatku od towarów i usług do poziomu sprzed 2011 r., tj. 7% i 22%

Na stronach Sejmu RP ukazała się odpowiedź z dnia 7 listopada 2025 r. na interpelację nr 13053 w sprawie przywrócenia podstawowej stawki podatku VAT do poziomu 22% (interpelacja autorstwa posłanki Pauliny Matysiak, znak sprawy PT1.054.25.2025).

Przedmiotem skierowanego do Ministerstwa Finansów i Gospodarki zapytania było ustalenie, jakie jest stanowisko Ministerstwa Finansów w zakresie powrotu stawek podatku od towarów i usług do poziomu podstawowego(sprzed 2011 r.). W interpelacji z dnia 21 października 2025 r. wskazano, że: „od 2011 roku w Polsce obowiązuje podwyższona, „tymczasowa” stawka podatku od towarów i usług (VAT) w wysokości 23%. Została ona wprowadzona przez rząd PO–PSL w celu zasilenia budżetu państwa w okresie światowego kryzysu finansowego. Podwyżka miała mieć charakter przejściowy i zostać cofnięta, gdy sytuacja finansów publicznych ulegnie stabilizacji. Niestety po upływie piętnastu lat wciąż obowiązuje ten sam podwyższony poziom opodatkowania, mimo że gospodarka wielokrotnie notowała okresy wzrostu, a kryzys, który był pierwotnym uzasadnieniem tej decyzji, dawno już minął”. Powyższe pytanie jest zatem pytaniem nie tylko o zmianę stawki, a o pewność obrotu prawnego oraz o przewidywalność prawa, a także o to, czy rozwiązanie „tymczasowe” nie ma de facto charakteru rozwiązania trwałego. W interpelacji wskazano również, że: „obywatele mają prawo oczekiwać od rządu jasnej deklaracji, czy i kiedy planuje on powrót do pierwotnej stawki, a jeśli nie, to dlaczego „tymczasowy” charakter wyższej stawki został utrzymany przez tak długi okres”. Wprowadzenie przepisów tymczasowych, które obowiązują przez ponad 15 lat może w istocie być próbą uniknięcia przez kolejne rządy odpowiedzialności politycznej(wpływ na notowania, wynik wyborczy) za obniżenie stawki do 22 % lub podwyższenia jej na stałe do 23 %.

Zgodnie z art. 146ef ustawy z dnia 11 marca 2004 r., w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do końca roku, w którym suma wydatków wymienionych w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248, z późn. zm.) określonych na ten rok w ustawie budżetowej, w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 lipca tego roku, oraz planie finansowym Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych przedłożonym zgodnie z art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny albo projekcie tego planu przedstawionym do zatwierdzenia Ministrowi Obrony Narodowej zgodnie z art. 42 ust. 2 i 3 tej ustawy, jeżeli plan ten nie został przedłożony zgodnie z art. 42 ust. 4 tej ustawy, po wyłączeniu planowanych przepływów finansowych w ramach tej sumy wydatków, jest wyższa niż 3% wartości produktu krajowego brutto określonego zgodnie z art. 40 ust. 2 tej ustawy:

• stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2, art. 110, art. 120 ust. 3a i art. 138i ust. 4, wynosi 23%;
• stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 2, art. 120 ust. 2 i 3 oraz tytule załącznika nr 3 do ustawy, wynosi 8%;
• stawka zryczałtowanego zwrotu podatku, o której mowa w art. 115 ust. 2, wynosi 7%;
• stawka ryczałtu, o której mowa w art. 114 ust. 1, wynosi 4%.

Z takiego brzmienia przepisów wynika, że do momentu, gdy wydatki na obronność przekraczają 3% PKB, obowiązywać będą podwyższone stawki podatku od towarów i usług. Z takiej redakcji przepisu można wywnioskować, że stawka podatku od towarów i usług jest obecnie stawką wojenną lub przedwojenną, a do jej obniżenia dojdzie w momencie ustania zagrożenia oraz zmniejszenia wydatków(przy czym chodzi tu o konkretnie wskazane wydatki).

Jak wskazano w odpowiedzi na interpelację:

1. Takie rozwiązanie związane jest z koniecznością zapewnienia finansowania kluczowemu obszarowi, jakim jest obronność kraju, w szczególności w kontekście obecnej sytuacji geopolitycznej.
2. Odnosząc się do kwestii ewentualnej nowelizacji art. 146ef ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, uprzejmie informuję, że Rząd uważnie śledzi dynamikę sytuacji gospodarczej i podejmuje decyzje dotyczące stawek VAT adekwatnie do aktualnej sytuacji.
3. Wszelkie decyzje w zakresie zmian w wysokości stawek VAT powinny opierać się na szacunkach wpływu takiego rozwiązania na konsumentów, jak również ich kompleksowego wpływu na gospodarkę, w tym budżet państwa.
4. Polska jest objęta procedurą nadmiernego deficytu, zatem decyzje co do ograniczenia części wpływów podatkowych- w przypadku decyzji o powrocie do stawek w wysokości 22% i 7% i nie utrzymywaniu dalej stawek 23% i 8%- powinny być podejmowane z wielką rozwagą.
5. Przywrócenie stawek do poziomu przed 1 stycznia 2011 r. się z ujemnymi skutkami budżetowymi, których wysokość łącznie szacuje się na ok. 17,26 mld zł w warunkach 2026 r. (12,16 mld zł-skutek obniżenia stawki 23% do 22% oraz 5,1 mld zł-skutek obniżenia stawki 8% do 7%).

W podsumowaniu odpowiedzi na interpelację wskazano, że mając powyższe na względzie, „obecnie nie są planowane zmiany mające na celu modyfikację obowiązujących regulacji w omawianym zakresie”. Ze sposobu sformułowania odpowiedzi przez Ministerstwo jasno wynika, że cele obronne nie są jedynym motywem do podtrzymywania podwyższonych stawek podatku od towarów i usług. Z tego też względu należy spodziewać się, że również w razie zmniejszenia wydatków zbrojeniowych, rząd będzie poszukiwał innego uzasadnienia dla „tymczasowego” podwyższenia stawek, a stawki podwyższone będą mieć charakter trwały.

Wróć do spisu treści serwisu