Czy odmowa wydania rachunku na żądanie nabywcy jest karalna?

       Odmowa wystawienia rachunku na żądanie nabywcy może stanowić czyn zabroniony. W praktyce problem pojawia się szczególnie przy sprzedaży na rzecz osób fizycznych, gdzie ten obowiązek dokumentacyjny nie zawsze jest oczywisty. Dla podatników oznacza to ryzyko odpowiedzialności karno-skarbowej oraz konsekwencji finansowych. Podatnicy mogą zastanawiać się, czy w każdej sytuacji muszą wystawić rachunek na żądanie nabywcy oraz kiedy mogą odmówić jego wystawienia. Wątpliwości pojawiają się zawsze przy sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, gdzie standardowo dokumentem potwierdzającym transakcję jest paragon, chyba że sprzedaż nie jest ewidencjonowana w kasie rejestrującej. Problematyczne są przede wszystkim sytuacje, w których nabywca zgłasza żądanie po upływie dłuższego czasu.

       Podstawą oceny jest art. 62 § 1 k.k.s., który przewiduje odpowiedzialność m.in. za niewystawienie rachunku lub odmowę jego wydania. Istotne znaczenie ma art. 87 Ordynacji podatkowej oraz przepisy ustawy o VAT, regulujące zasady dokumentowania sprzedaży. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy podatnik działa „wbrew obowiązkowi”. Oznacza to konieczność sprawdzenia, czy w danej sytuacji obowiązek wystawienia rachunku rzeczywiście powstał i czy nie ustał. Jeżeli żądanie zostało zgłoszone w terminie do trzech miesięcy od dnia wykonania usługi lub wydania towaru, podatnik ma obowiązek wystawić ten dokument w ciągu siedmiu dni. Po upływie tego terminu może to zrobić dobrowolnie, ale nie jest już do tego obowiązany.

       Kluczowe znaczenie dla określenia zakresu przedmiotowego obowiązku, o którym mowa w art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej, ma treść art. 106b ust 2 ustawy o VAT, który zwalnia podmiotowo z obowiązku wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej na podstawie art. 43 ust. 1, 113 ust 1 i 9, art. 113a ust. 1 tej ustawy oraz przepisów wydanych na jej podstawie wprowadzających zwolnienia przedmiotowe. Ci ostatni podatnicy nie są obowiązani do wystawienia faktury w rozumieniu art. 106a i n. ustawy o VAT co oznacza, że z „odrębnych przepisów” nie wynika obowiązek wystawienia tego dokumentu w świetle art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej. Tylko w przypadku żądania nabywcy towaru lub usługi na podstawie art. 106 b ust 3 ustawy o VAT, podmiot ten obowiązany jest do wystawienia faktury. Norma wynikająca z wykładni powyższych przepisów jest następująca: w przypadku żądania faktury podatnicy, o których mowa w art. 106b ust. 2 ustawy VAT, są obowiązani wystawić ten dokument. Jeżeli nabywca towaru lub usługi zażąda rachunku, podatnik ten ma obowiązek wystawić rachunek, gdyż nie jest obowiązany do wystawienia faktury.

       Podsumowując: odmowa wystawienia rachunku na żądanie nabywcy może podlegać sankcjom, ale tylko wtedy, gdy podatnik działa wbrew obowiązkowi; podatnicy prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani do wystawienia rachunku jedynie wtedy, gdy nabywca wyraźnie tego zażąda, zgodnie z art. 87 Ordynacji podatkowej.

Wróć do spisu treści serwisu