Brak możliwości zaskarżenia milczenia ZUS w sprawie zmiany kontrolera

W wydanym 16 grudnia 2025 r. postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrywania skarg na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwestii wyłączenia inspektora kontroli. Oznacza to brak możliwości sądowego wymuszenia na organie wydania formalnego postanowienia w tej sprawie.

Sprawa dotyczyła przedsiębiorczyni, w której firmie Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadził kontrolę. Właścicielka powzięła wątpliwości co do bezstronności wyznaczonego inspektora i złożyła wniosek o jego wyłączenie. ZUS odpowiedział na wniosek zwykłymi pismami wyjaśniającymi powody odmowy. Skarżąca uznała taką formę za niewystarczającą i domagała się wydania formalnego postanowienia, które otworzyłoby jej drogę do dalszych środków prawnych. Wobec braku takiego aktu wniosła skargę na bezczynność organu.

Sąd odrzucił skargę bez badania jej merytorycznej treści. W uzasadnieniu wskazano na kluczowe kwestie proceduralne. Wyłączenie lub odmowa wyłączenia pracownika organu jest czynnością wewnętrzną i nie kończy sprawy głównej. Sądy administracyjne kontrolują decyzje oraz postanowienia kończące postępowanie, a kwestia doboru kadry kontrolującej nie mieści się w tym katalogu. Skoro na samą czynność wyłączenia pracownika nie przysługuje skarga do sądu, to nie można również skarżyć organu za bezczynność w tym zakresie.

Dla przedsiębiorców orzeczenie to stanowi ważne przypomnienie. Oznacza to, że spory wpadkowe w toku kontroli ZUS nie podlegają natychmiastowej weryfikacji sądowej. Ewentualne zarzuty co do bezstronności kontrolera mogą być podnoszone dopiero na późniejszym etapie przy odwoływaniu się od ostatecznej decyzji wydanej w wyniku przeprowadzonej kontroli.

WSA oparł swoje stanowisko na przepisach proceduralnych i materialnych. Podstawą odrzucenia skargi był art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast w kwestii samego wyłączenia inspektora sąd przywołał art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazano również na konieczność stosowania art. 24 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z odesłaniem zawartym w art. 49 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.

Wróć do spisu treści serwisu