Czy dokument, który będzie „udostępniony w sposób uzgodniony” w rozumieniu art. 106gb ust. 4 ustawy o VAT będzie fakturą czy jej kopią?

Szanowni Państwo,

Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o doradztwie podatkowym oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Teraz, nowelizacją zajmą się posłowie w Sejmie.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 projektu ustawy umowy zawarte z uczelniami wyższymi przez Państwową Komisję Egzaminacyjną zwalniające z części pisemnej egzaminu na doradcę podatkowego, pozostają w mocy do czasu ich rozwiązania lub upływu terminu na jaki zostały zawarte, nie dłużej jednak niż do dnia 30 września 2027 roku i stosuje się do nich przepisy dotychczasowe. Natomiast zgodnie z ust. 3, osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy rozpoczęły studia, których program jest realizowany w ramach umowy z uczelnią wyższą, albo rozpoczną je po tym dniu a przed dniem 1 października 2027 roku, i zrealizują program tych studiów na warunkach określonych w tej umowie, ich egzamin na doradcę podatkowego obejmie jedynie część ustną. Oznacza to, że osoba, która rozpocznie studia np. na kierunku Prawo Finansowe i Skarbowość do 30 września 2027 roku i ukończy je, będzie mogła przystąpić do egzaminu na doradcę podatkowego na dotychczasowych zasadach, tj. jedynie w części ustnej egzaminu.

W praktyce oznacza to utrzymanie obecnych uprawnień dla absolwentów kierunków objętych umowami zawartymi pomiędzy Państwową Komisją Egzaminacyjną, a uczelniami wyższymi, którzy rozpoczną kształcenie przed wskazaną wyżej datą.

Dla studentów rozpoczynających naukę po dniu 30 września 2027 roku będą obowiązywały już nowe zasady wynikające ze nowelizowanej ustawy o doradztwie podatkowym.

W związku z powyższym, osoby zainteresowane uzyskaniem statusu doradcy podatkowego na obecnych zasadach (zdając egzamin zawodowy wyłącznie w części ustnej) mogą jeszcze rozpocząć studia z dniem 1 października 2026 r.: rekrutacja na kierunek Prawo Finansowe i Skarbowość na Uniwersytecie Warszawskim, który ma zawartą umowę z Państwową Komisją Egzaminacyjną na podstawie art. 22 ust. 13a ustawy o doradztwie podatkowym, trwa do 7 października br.

Prof. dr hab. Witold Modzelewski

Podatnicy VAT, którzy tracą nadzieję (nie wszyscy), że ominie ich dopust boży faktur ustrukturyzowanych w 2026 r., zaczynają powoli czytać przepisy dotyczące tych faktur i włosy im stają na głowie, bo ich nie sposób zrozumieć, a przede wszystkim nawet nie będzie wiadomo, co będzie w sensie prawnym „fakturą” w przyszłym roku. W przypadku tradycyjnej postaci tych faktur, czyli papierowej i elektronicznej jest to jasne, a w przypadku nowych potworków – już nie. Przypomnę, że od dnia 1 lutego 2026 r. będzie już siedem form tych faktur:

papierowe,
elektroniczne (tradycyjne),
ustrukturyzowane,
elektroniczne w rozumieniu art. 106nf ustawy o VAT,
elektroniczne w rozumieniu art. 106nh tej ustawy,
elektroniczne w rozumieniu art. 106nda tej ustawy („zamienna” do ustrukturyzowanych),
elektroniczne w rozumieniu art. 106nha tej ustawy.

Każda z tych form będzie również mieć zastosowanie do faktur korygujących, czyli jest ich już czternaście. To nie koniec. Wszystkie powyższe formy będą miały zastosowanie do duplikatów, czyli zaginiona faktura papierowa może mieć powtórną formę od 1) do 7), podobnie jak faktura elektroniczna. Dotyczy to również faktur korygujących, które zaginą. Poza tym może zaginąć coś, co nazywa się „użyciem udostępnionej faktury” (art. 106gb ust. 4 tej ustawy), co jednoznacznie wynika z art. 106l ust. 1 tej ustawy. Co prawda art. 106gb ust. 5 rozróżnia „udostępnianie” nabywcy w sposób inny niż przy użyciu KSeF oraz „użycie faktury poza KSeF”, co uzasadnia pogląd, że „udostępnienie” to nie „użycie” (i odwrotnie), ale nie musimy się znęcać nad ustawodawcę. Zginąć może to coś, co będzie zarówno owym „udostępnieniem”, jak i owym „użyciem”, bo obiektywnie:

faktury ustrukturyzowanej nie da się ani „użyć” ani „udostępnić”, bo nie istnieje ona materialnie i nie istnieje poza KSeF,
każdy odrębny dokument, który powołuje się w prawne istnienie faktury ustrukturyzowanej, ma odrębny byt obiektywny i prawny (może być ich wiele) i nie jest „fakturą” w rozumieniu art. 2 pkt 3 tej ustawy.

Wracając do wątku: gdy ten wtórny dokument zaginie lub ulegnie zniszczeniu, obowiązuje ustawowy nakaz jego powtórnego wystawienia, w dodatku oznaczając go kodem, o którym mowa w art. 106gb ust. 5 tej ustawy. Czyli mamy jeszcze jedną formę dokumentu (dwa?), która powstanie na podstawie tej ustawy i którą trzeba będzie archiwizować.

Czy ktoś (również autorzy) rozumie, który dokument będzie „fakturą” zgodnie z art. 2 pkt 31 tej ustawy? Czy owe „udostępnienie” i „użycie poza KSeF” oraz ich duplikaty (odrębnie kodowane) będą „fakturami”? Czy w przypadku faktur w rozumieniu art. 106nf, 106nh, 106nda i 106nha tej ustawy, które mają formę elektroniczną, ich późniejsze wysłanie do KSeF powoduje, że to coś w KSeF będzie też „fakturą” czy jej „kopią”? Czy do tych dokumentów będzie mieć zastosowanie art. 62 Kks i 270a i 271a Kodeksu karnego, a przede wszystkim art. 108 ust. 1 i 2 ustawy o VAT? Czy „posłużenie” się lub „użycie” faktury, które należy do znamion czynów zabronionych dotyczy dokumentu, który jest „udostępnieniem” faktury ustrukturyzowanej oraz faktur, o których mowa w art. 106nf, 106nh, 106nda i 106nha tej ustawy? Nie wiadomo.

Mam skromny postulat: chaosu nie da się usunąć przy pomocy jakichś „objaśnień”. Potrzebna jest nowelizacja, która jednoznacznie odpowie, który z tych dokumentów jest „fakturą” w rozumieniu art. 2 pkt 31 ustawy o VAT.