Czy strata z tytułu zbycia obligacji korporacyjnych na rzecz podmiotu trzeciego lub ich wykupu przez emitenta stanowi koszt uzyskania przychodu?

WSA w Gliwicach w wyroku wydanym w dniu 17 czerwca 2025 r. r. (I SA/Gl 1424/24) w sprawie ze skargi na interpretację indywidualną nr 0111-KDIB1-2.4010.204.2019.2.MM odniósł się do możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych na nabycie obligacji w sytuacji, w której cena sprzedaży obligacji na rzecz podmiotu trzeciego spoza podatkowej grupy kapitałowej lub innego podmiotu wchodzącego w skład owej grupy jest niższa niż cena nabycia tych obligacji.

Sąd nie przychylił się jednak do stanowiska Spółki, na wniosek której interpretacja została wydana, lecz do kwalifikacji przyjętej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (Dyrektora KIS).

Spółka będąca członkiem podatkowej grupy kapitałowej i nabywająca obligacje korporacyjne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach uznawała, że skoro na gruncie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych dopuszczalne jest uwzględnienie w kosztach uzyskania przychodu w całości wydatków poniesionych na nabycie obligacji, to analogiczne stanowisko wolno przyjąć przy dokonaniu tożsamej czynności, tj. sprzedaży obligacji, objętej reżimem przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej określanej jako: „ustawa z dnia 15 lutego 1992 r.”) zawierającej analogiczne przepisy.

Należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e, w części niezaliczonej w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów.

Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 39 tejże ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, w tym w sposób określony w art. 12 ust. 1 pkt 7, z wyjątkiem wierzytelności lub jej części, które uprzednio zostały zarachowane jako przychód należny – do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny.

Przedmiotem sporu była dopuszczalność zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. w odniesieniu do transakcji zbycia obligacji korporacyjnych na rzecz podmiotu trzeciego lub ich wykupu przez emitenta.

Spółka przyjęła, że zawarte w treści przepisu art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. wyrażenie "w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych" odnosi się do użytej wcześniej w tym przepisie frazy "przychodu z [...[", a posłużenie się przez ustawodawcę wyrażeniem "w tym" – zdaniem Spółki – oznacza, że "wykup przez emitenta papierów wartościowych" stanowi jeden z przypadków uzyskania przychodu z papierów wartościowych i w związku z wystąpieniem właśnie tego przychodu podatnik jest uprawniony do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu w pełnej kwocie, za którą nabyte zostały obligacje.

Dyrektor KIS we wzmiankowanej na wstępie interpretacji indywidualnej nr 0111-KDIB1-2.4010.204.2019.2.MM uznał natomiast, że wydatki poniesione na nabycie obligacji będą stanowić koszty uzyskania przychodów w momencie sprzedaży lub wykupu przez emitenta na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r., jednakże nie w pełnej wysokości. Na przeszkodzie rozpoznania kosztów uzyskania przychodu w pełnej kwocie stoi bowiem przepis art. 16 ust. 1 pkt 39 powołanej ustawy, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, w tym w sposób określony w art. 12 ust. 1 pkt 7, z wyjątkiem wierzytelności lub jej części, które uprzednio zostały zarachowane jako przychód należny do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny.

WSA w Gliwicach po rozpatrzeniu skargi na rzeczoną interpretację jednoznacznie przyznał rację organowi interpretacyjnemu.

Uzasadniając wyrok Sąd powołał się m.in. na pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w tym w szczególności w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2019 r. (III SA/Wa 849/19) oraz utrzymującym go wyroku NSA z dnia 26 stycznia 2023 r. (II FSK 1460/20), a także w wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r. (III SA/Wa 1240/16) i aprobującym go wyroku NSA z dnia 4 września 2019 r. (II FSK 3094/17), w których to orzeczeniach przyjęto, że wierzytelność inkorporowana w obligacji jest wierzytelnością pożyczkową i mieści się w pojęciu wierzytelności, o jakiej mowa w art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r.

Sąd wskazał ponadto na wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 marca 2019 r. (III SA/Kr 816/18), w którym – jak to ujął – „stwierdzono, że istota obligacji polega na tym, że ich emitent poprzez sprzedaż uzyskuje od nabywców tych obligacji określoną kwotę pieniężną (pewnego rodzaju pożyczkę), którą jest zobowiązany zwrócić w terminie oznaczonym na danym papierze wartościowym (w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji) oraz zapłacić nabywcy papieru wartościowego, określoną kwotę dyskonta lub procent za korzystanie z pieniędzy. Obligacja związana jest więc nierozerwalnie z długiem. Umożliwia emitentowi zaciąganie pożyczek u wielu rozproszonych "pożyczkodawców", aż do momentu ich wykupu, przy czym od momentu ich emisji do momentu ich wykupu mogą one wielokrotnie zmieniać swojego właściciela, a wierzycielem emitenta staje się każdy kolejny nabywca tych obligacji”.

Mając na uwadze powyższe oraz treść przytoczonego wyżej przepisu art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. WSA w Gliwicach podkreślił, że przepis ten „odnosi się do "strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności", a więc do wszelkiego rodzaju wierzytelności, niezależnie od tego, jaką formę prawną one przybrały, czy też – z jakiego stosunku zobowiązaniowego się wywodzą”. Skoro zaś obligacja inkorporuje w sobie wierzytelność, to -w ocenie Sądu – do zbycia obligacji w omawianym przypadku ma zastosowanie przepis art. 16 ust. 1 pkt 39 powołanej ustawy, wykluczający zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności.

Wróć do spisu treści serwisu