Czy zwolnienie z podatku dostawy budynków, budowli lub ich części z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy VAT odnosi się zarówno do nieruchomości stanowiących towary handlowe, jak i środki trwałe?
NSA w wyroku o sygn. I FSK 505/22 z dnia 3 czerwca 2025 r. rozstrzygał czy przepisy dotyczące pierwszego zasiedlenia odnoszą się zarówno do dostawy nieruchomości stanowiących towary handlowe, jak i środki trwałe. Sąd ten uznał, że na gruncie prawa krajowego zwolnienie dostawy budynków, budowli lub ich części określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług odnosi się do wszystkich tych obiektów, niezależnie od tego, czy stanowią towary handlowe, czy środki trwałe.
Wyrok został wydany wobec spółki, która nabyła nieruchomość, na którą składa się prawo użytkowania wieczystego gruntu. Tereny działek były zabudowane budynkiem biurowo-usługowym. Zakup nieruchomości był zwolniony od podatku VAT na podstawie art. 43 ust 1 pkt 10 oraz pkt 10a ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. Celem zakupu było dokonanie przebudowy niemieszkalnych budynków hotelowych w wielorodzinne budynki mieszkalne, wydzielenie w tych budynkach lokali mieszkalnych oraz ich sprzedaż. Wybudowane lokale nie miały być przez Spółkę wykorzystywane w żadnym celu, w tym do działalności zwolnionej od podatku. Wybudowane lokale stanowią towary handlowe i zostaną zbyte nabywcom po zakończeniu prac budowlanych.
W związku z przedstawionym opisem zdarzenia Spółka zwróciła się do DKIS z pytaniem czy sprzedaż nowopowstałych lokali mieszkalnych powinna zostać opodatkowana podatkiem VAT wg właściwej stawki, czy będzie to sprzedaż zwolniona od podatku VAT?
W ocenie spółki, w odniesieniu do przedmiotowego budynku miało miejsce ulepszenie, przy czym wydatki z tym związane, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej budynku. Spółka uznała, że oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lokali mieszkalnych w budynku będzie stanowiło ponowne pierwsze zasiedlenie. Tym samym dostawa lokali mieszkalnych nie będzie objęta zwolnieniem z podatku z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, a zastosowanie będzie miała stawka 8%. Ze stanowiskiem spółki nie zgodził się DKIS, który uznał, że nieruchomości, takie jak lokale mieszkalne lub usługowe, niestanowiące dla podatnika środka trwałego, nie mogą ulec ulepszeniu w rozumieniu przepisów ustaw o podatkach dochodowych, ponieważ pojęcie ulepszenia w nich zawarte odnosi się do środka trwałego.
WSA w Gliwicach uznał, że klasyfikacja lokali mieszkalnych jako towarów handlowych nie powinna mieć znaczenia dla zagadnienia możliwości przeprowadzenia ulepszenia budynku. Organ zaskarżył powyższy wyrok.
NSA zgodził się jednak ze stanowiskiem Spółki i wskazał, że pojęcie ulepszenia z ustaw o podatkach dochodowych zastosowane w ustawie o podatku od towarów i usług odpowiada pojęciu przebudowy, które to odnosi się do procesu budowlanego powodującego, że stary budynek może zostać przyrównany do nowego budynku. NSA uznał, że skoro definicja pierwszego zasiedlenia z ustawy z dnia 11 marca 2004 r. nie zawiera żadnych wyjątków ani zastrzeżeń to oznacza to, że odnosi się ona do wszystkich budynków, budowli i ich części, niezależnie czy stanowią towary handlowe, czy środki trwałe. NSA przyznał rację spółce i uznał, że transakcje dostawy lokali podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
