Deregulacja ustawy o VAT – Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
Procedowany rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników zakłada wprowadzenie szeregu zmian określanych przez projektodawców jako zamiany mające na celu zarówno deregulacje oraz uszczelnienie poszczególnych zapisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Wejście w życie ustawy nowelizującej planowane jest jeszcze w bieżącym roku (1 października 2026 r.). Niżej przedstawiono treść projektowanych założeń oraz jakie kroki w tym zakresie podjęli projektodawcy tych zmian.
Rezygnacja z obowiązku składania VAT-Z (dodanie ust. 6a w art. 96 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku).
Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 roku podatnicy kończący działalność są obowiązani złożyć wniosek o wykreślenie działalności gospodarczej z rejestru CEIDG i KRS oraz odrębnie dokonać zgłoszenia naczelnikowi urzędu skarbowego o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na formularzu VAT-Z. Złożenie formularza jest niezbędne do wykreślenia podatnika przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego z rejestru podatników VAT. Wprowadzana zmiana umożliwi wraz ze złożeniem wniosku o wykreślenie z rejestru CEIDG, a w przypadku podmiotu wpisanego do KRS, który złoży wniosek o wykreślenie z tego rejestru i dla którego wpis o wykreśleniu z rejestru został przekazany do Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników wykreślenie z rejestru VAT bez konieczności zgłaszania informacji o likwidacji działalności na formularzu VAT-Z.
Wyjątek dotyczyć będzie np. najmu prywatnego. Wprowadzane uproszczenie nie będzie obejmować sytuacji, w której oprócz działalności gospodarczej dana osoba podlega opodatkowaniu VAT. W tym przypadku podatnik, który zaprzestanie wykonywania działalności polegającej na najmie prywatnym będzie obowiązany poinformować o likwidacji właściwego naczelnika urzędu skarbowego na formularzu VAT-Z.
Odstąpienie od konieczności składania przez podatnika zgłoszenia aktualizacyjnego VAT-R w związku ze zmianą właściwości organu podatkowego, będącej następstwem aktualizacji danych adresowych (zmiana art. 96 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku).
Zmiana w art. 96 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku, polegająca na usunięciu zdania trzeciego, znosi obowiązek składania przez podatnika zgłoszenia aktualizacyjnego VAT-R w sytuacji, gdy zmiana właściwości organu podatkowego wynika wyłącznie ze zmiany danych adresowych. Ponieważ zarówno informacje o rejestracji do VAT, jak i o zmianie adresu są przekazywane do systemu centralnego, nakładanie na podatnika dodatkowego obowiązku aktualizacji zgłoszenia w takim przypadku uznano za zbędne.
Wprowadzenie możliwości sprawdzenia w wykazie podatników VAT statusu podatnika 5 lat wstecz (zmiana art. 96b ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku.)
Aktualnie prowadzony wykaz podatników VAT umożliwia prezentowanie danych podmiotu według stanu na wybrany dzień. Dotyczy to m.in. informacji o tym, czy podmiot jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, zwolniony, niezarejestrowany lub wykreślony z rejestru, a także czy jego rejestracja została przywrócona. W praktyce oznacza to, że status podatnika można zweryfikować jedynie na dzień bieżący. Projekt przewiduje zmianę art. 96b ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku, która umożliwi sprawdzanie statusu podatnika również na wybrany dzień z przeszłości, przypadający w okresie do 5 lat wstecz od roku, w którym dokonywana jest weryfikacja.
Konsekwencje praktyczne
Przedstawione w projekcie zmiany powodują zatem w praktyce:
- brak konieczności składania VAT-Z przy likwidacji działalności (mniej formalności i niższe ryzyko błędu);
- zniesienie obowiązku aktualizacji VAT-R przy zmianie adresu (mniej biurokracji przy przeprowadzkach lub zmianach siedziby);
- ułatwienie weryfikacji kontrahentów „wstecz” (np. na potrzeby kontroli, sporów, audytów).
