Prawne aspekty wypłaty zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy

Zgodnie z art. 194 KSH umowa spółki może upoważniać zarząd do wypłaty wspólnikom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy za rok obrotowy, jeżeli spółka posiada środki wystarczające na wypłatę. Kompetencja zarządu ma charakter wyłączny – prawa do wypłaty zaliczki nie można przyznać w miejsce zarządu innemu organowi (np. radzie nadzorczej lub zgromadzeniu wspólników), ani tym bardziej już w umowie spółki zastrzec, że w razie ziszczenia się określonych warunków, wspólnicy nabędą roszczenie o wypłatę. Wnioskując a fortiori, można jednak uznać, że umowa spółki, przewidując możliwość wypłaty zaliczki, wskaże inny organ (np. radę nadzorczą) jako podmiot, którego zgoda będzie wymagana obok decyzji zarządu (J. Bieniak i in., Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. 9, 2024). W sytuacji gdy umowa spółki w obecnym brzmieniu nie upoważnia zarząd w sposób wyraźny do dokonania tego typu czynności konieczna może okazać się zmiana umowy spółki. Brak takiej zmiany oraz wypłata zaliczki bez wyraźnego upoważnienia może w przyszłości spowodować ,iż wypłata środków zostanie w późniejszym czasie zakwestionowana przez podmioty przeprowadzające badanie sprawozdania finansowego.

Na podstawie art. 195 § 1 KSH Spółka może wypłacić zaliczkę na poczet przewidywanej dywidendy, jeżeli jej zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy wykazuje zysk. Zaliczka może stanowić najwyżej połowę zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku, którymi w celu wypłaty zaliczek może dysponować zarząd, oraz pomniejszonego o niepokryte straty i udziały własne. Jak słusznie wskazuje doktryna artykuł 195 § 1 KSH określa wysokość maksymalnej wypłaty zaliczek, która została określona jako najwyżej 50% zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o wartość specjalnych funduszy (kapitałów) rezerwowych utworzonych z wypracowanego przez spółkę zysku celem wypłaty wspólnikom zaliczek. Tak obliczona kwota ulega pomniejszeniu o niepokryte jeszcze straty z lat ubiegłych oraz sumę wartości nabytych przez spółkę udziałów we własnym kapitale zakładowym. Kwota możliwych do wypłaty zaliczek odnosi się do ogólnego poziomu zysku osiągniętego przez spółkę od końca ostatniego okresu sprawozdawczego, a dopiero potem ma związek z obliczeniem kwoty zaliczki i zyskiem przypadającym na konkretny udział (A. Kidyba [w:] M. Dumkiewicz, A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2025, art. 195). Przy wypłacie zaliczki na poczet przyszłej dywidendy należy pamiętać, iż zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 195 § 1¹ KSH w przypadku gdy w danym roku obrotowym zaliczka na poczet przewidywanej dywidendy została wypłacona wspólnikom, a spółka odnotowała stratę albo osiągnęła zysk w wysokości mniejszej od wypłaconych zaliczek, wspólnicy zwracają zaliczki w:

1. całości – w przypadku odnotowania straty albo
2. części odpowiadającej wysokości przekraczającej zysk przypadający wspólnikowi za dany rok obrotowy – w przypadku osiągnięcia zysku w wysokości mniejszej od wypłaconych zaliczek na poczet przewidywanej dywidendy.

Wróć do spisu treści serwisu