Problematyka tzw. przychodów pasywnych w ramach ryczałtu od dochodów spółek – usługi faktoringowe

Jednym z warunków stosowania estońskiego CIT jest limit tzw. przychodów pasywnych. W praktyce pojawiają się wątpliwości, czy środki uzyskiwane z faktoringu należy zaliczać do tej kategorii. Problem ten ma istotne znaczenie dla przedsiębiorców korzystających z finansowania bieżącej działalności.

            Podatnicy korzystający z ryczałtu od dochodów spółek (estoński CIT) muszą spełniać warunek dotyczący struktury przychodów. W szczególności mniej niż 50% przychodów powinno pochodzić z tzw. źródeł pasywnych. Wątpliwości pojawiają się w przypadku firm korzystających z faktoringu. Organy podatkowe prezentowały stanowisko, zgodnie z którym środki otrzymywane od faktora stanowią przychód z wierzytelności, a więc przychód pasywny.

Kluczowe pytanie brzmi: czy sprzedaż wierzytelności w ramach faktoringu rzeczywiście powinna być traktowana jako odrębne źródło przychodu, czy jedynie jako element finansowania działalności operacyjnej?

Podstawa prawna

Warunek ten reguluje art. 28j ust. 1 pkt. 2 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT). Opodatkowaniu ryczałtem może podlegać podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o CIT, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: mniej niż 50% przychodów z działalności osiągniętych w poprzednim roku podatkowym, liczonych z uwzględnieniem kwoty należnego podatku od towarów i usług, pochodzi: z wierzytelności, z odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, z części odsetkowej raty leasingowej, z poręczeń i gwarancji, z praw autorskich lub praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw, ze zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych lub z transakcji z podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT w przypadku gdy w związku z tymi transakcjami nie jest wytwarzana wartość dodana pod względem ekonomicznym lub wartość ta jest znikoma.

Stanowisko orzecznictwa

Celem regulacji dotyczących przychodów pasywnych jest ograniczenie stosowania estońskiego CIT przez podmioty, które nie prowadzą aktywnej działalności operacyjnej, lecz osiągają dochody głównie z pasywnych źródeł. W tym kontekście faktoring należy analizować nie jako źródło przychodów pasywnych, lecz jako formę finansowania działalności gospodarczej. Sprzedaż wierzytelności faktorowi jest konsekwencją wcześniej wykonanej usługi lub dostawy towaru, a nie niezależnym źródłem dochodu.  

Stanowisko takie wyrażane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z wyrokami WSA w Warszawie z 6.07.2023 r., III SA/Wa 627/23 oraz WSA w Bydgoszczy z 1.10.2024 r., I SA/Bd 483/24: „Wobec powyższego nie można uznać, że przychody uzyskiwane ze sprzedaży w ramach umów faktoringu własnych wierzytelności są przychodami pasywnymi, których uzyskiwanie, zgodnie z powyżej omówionym zamiarem ustawodawcy, miałoby świadczyć o nieprowadzeniu przez podatnika aktywnej działalności gospodarczej. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wskutek zawierania umów faktoringu pozyskuje środki dla zachowania płynności finansowej i wykonywania bieżącej działalności gospodarczej, która bezsprzecznie jest działalności mającą charakter aktywny, co przyznał sam organ w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.”

Praktyczne uwagi

Należy zatem uznać, że dla przedsiębiorców:

• korzystanie z faktoringu nie powinno automatycznie prowadzić do przekroczenia limitu przychodów pasywnych,
• kluczowe znaczenie ma rzeczywisty charakter działalności – operacyjny vs. pasywny,
• konieczna jest analiza:
  • struktury przychodów,
  • charakteru transakcji,
  • modelu biznesowego spółki,
• w przypadku sporów możliwe jest powoływanie się na korzystne orzecznictwo sądów.

Faktoring, jako forma finansowania działalności gospodarczej, nie powinien być co do zasady traktowany jako przychód pasywny w estońskim CIT. Mimo niejednolitej praktyki organów podatkowych, stanowisko sądów przemawia na korzyść podatników. W praktyce podobne sytuacje wymagają szczegółowej analizy podatkowej, ponieważ niewielkie różnice w stanie faktycznym mogą prowadzić do odmiennych skutków podatkowych.

Wróć do spisu treści serwisu