Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników – rozszerzenie zakresu odpowiedzialności solidarnej

      Procedowany rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników zakłada wprowadzenie szeregu zmian opisywanych przez projektodawcę jako zamiany mające na celu zarówno deregulacje oraz uszczelnienie poszczególnych zapisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. W niniejszym opracowaniu postaram się szczegółowo przedstawić treść projektowanych założeń w zakresie rozszerzenia solidarnej odpowiedzialności.

Rozszerzenie zakresu stosowania odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe sprzedawcy - zmiana art. 105a ustawy z dnia 11 marca 2004 r.

Odpowiedzialność solidarna transakcji w przypadku, gdy podatnik wiedział, że faktura zapłacona z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności została wystawiona przez podmiot nieistniejący, stwierdza czynności, które nie zostały dokonane albo podaje kwoty niezgodne z rzeczywistością lub potwierdza czynności dokonane w warunkach nadużycia prawa.

      Aktualnie w celu uwolnienia się od odpowiedzialności solidarnej wystarczające jest uregulowanie płatności z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności. Jak wskazuje projektodawca w uzasadnieniu zmian: „funkcjonowanie tej instytucji wykazało, że mechanizm podzielonej płatności w niektórych przypadkach jest wykorzystywany niezgodnie z pierwotnymi założeniami. Identyfikowane są przypadki, w których środki z rachunku VAT, celem ich wyprowadzenia i „oczyszczenia” rachunku, są przeznaczane na zapłatę m.in. za fikcyjne faktury”[1]. Zatem zakładanym celem jest wyeliminowanie takich praktyk. Z  propozycji zmian wynika, że ochrona, jaką daje zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności zostanie wyłączona m.in. w przypadku, gdy podatnik (nabywca towaru lub usługi) wiedział, że faktura dokumentująca czynność, za którą należność została zapłacona z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności, została wystawiona przez podmiot nieistniejący, stwierdza czynności, które nie zostały dokonane albo podaje kwoty niezgodne z rzeczywistością. Będą to zatem wyłącznie sytuacje szeroko rozumianego oszustwa i nadużycia prawa.

      Jeżeli powyżej opisana sytuacja nie będzie miała miejsca wówczas, tak jak obecnie, zapłata z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności będzie skutkowała uwolnieniem się nabywcy od odpowiedzialności solidarnej.

 Odpowiedzialność solidarna za transakcje, których przedmiotem są usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o wartości nieprzekraczającej 15 000 zł.

      Zmiana w art. 105a ustawy z 11 marca 2004 r. polega na objęciu odpowiedzialnością solidarną nabywcy usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT. Dotychczas tego typu odpowiedzialność jest stosowana wyłącznie do towarów wymienionych w tym załączniku.

      Zadaniem projektodawcy, również w przypadku usług wymienionych w załączniku nr 15 ustawy o VAT czyli usług szczególnie narażonych na nieprawidłowości (przykładowo usługi budowlane) zachodzi potrzeba wprowadzenia takiej odpowiedzialności. Propozycje wskazują na to, aby odpowiedzialność solidarna była stosowana w odniesieniu do transakcji, których przedmiotem są usługi wymienione w załączniku nr 15, i których wartość nie przekracza 15 000 zł. Zatem odpowiedzialność solidarna będzie dotyczyła transakcji, które ze względu na wartość nie są objęte obowiązkiem zastosowania mechanizmu podzielonej płatności.

      Jednocześnie założenia projektu wskazują, aby przesłanki pozytywne, jak i negatywne odpowiedzialności były tak jak dotychczas przedmiotem czynności dowodowych.

Objęcie odpowiedzialnością solidarną niektórych usług niematerialnych – dodanie pkt 2 w art. 105a ust. 1 oraz załącznika nr 16 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r.

      Analizowany projekt zmian zakłada również wprowadzenie odpowiedzialności solidarnej w odniesieniu do niektórych usług niematerialnych, W uzasadnieniu wymienia się m.in. usług doradczych, zarządczych, rachunkowo-księgowych, reklamowych czy badawczych. Szczegółowy wykaz usług objętych odpowiedzialnością solidarną został wskazany w załączniku nr 16 (nowo utworzony) wraz z przywołaniem konkretnych symboli PKWiU dla tych usług.

      Lista usług niematerialnych podlegających odpowiedzialności solidarnej powstała poprzez analizę przeprowadzoną przez Krajową Administrację Skarbową. Projektodawca uzasadnia tą zmianę licznymi nieprawidłowościami związanymi z tzw. „pustymi fakturami”, którymi dokumentowane były wskazane usługi niematerialne.

      Projektodawca wskazuje, że: „W przypadku usług niematerialnych odpowiedzialność solidarna dotyczyć będzie usług bez względu na ich wartość.”. Aktualnie usługi niematerialne nie są objęte obowiązkową formą mechanizmu podzielonej płatności. Przesłanki odpowiedzialności w przypadku usług niematerialnych będą analogiczne, jak w przypadku towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.

Przedstawione zmiany będą w praktyce wiązały się z tym, że:

• Samo zastosowanie split payment nie będzie już automatycznie zwalniało nabywcy z odpowiedzialności solidarnej;
• Podatnicy będą musieli dokładniej sprawdzać swoich kontrahentów i rzeczywisty charakter transakcji;
• Przedsiębiorcy mogą ponosić odpowiedzialność za zaległości VAT swoich kontrahentów;

      Brak progu wartościowego dla usług niematerialnych - nawet niewielkie transakcje mogą więc rodzić ryzyko odpowiedzialności podatkowej nabywcy.

[1] Uzasadnienie projektu zmian w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. (numer z wykazu: UD314) – dalej: uzasadnienie.

Wróć do spisu treści serwisu