Stanowisko TSUE w sprawie opodatkowania dropshippingu

Celem niniejszego artykułu jest analiza orzeczeń TSUE w sprawie określenie skutków podatkowych umowy dropshippingu w zależności od przyjętego rodzaju współpracy. Dropshipping to model sprzedaży przez internet polegający na przeniesieniu procesu wysyłki towaru na dostawcę. Rola sklepu internetowego sprowadza się do zbierania zamówień i przesyłania ich do dostawcy, który realizuje wysyłkę towaru do klienta. Pośrednikowi łatwiej dotrzeć do klientów, często konsumentów krajowych. Wraz z rozwojem tego zjawiska pojawiły się wątpliwości dotyczące oceny pozycji prawnej pośrednika zawierającego umowę z klientem krajowym co wywiera bezpośredni wpływ na ocenę skutków podatkowych dokonywanych czynności przede wszystkim na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wcześniej Europejski Trybunału Sprawiedliwości), wielokrotnie wypowiadał się w sprawach, w których spór dotyczył zakresu obciążenia pośrednika podatkiem od wartości dodanej. Z tego względu orzecznictwo Trybunału może być pomocne w ocenie, czy sprzedawca był w swych działaniach samodzielny, czy też działał jako pośrednik zagranicznego przedsiębiorcy.

W wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r. w sprawie C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde na tle przepisu art. 13 część B lit. d) pkt 1-5 VI Dyrektywy Trybunał stwierdził, iż pojęcie "pośrednictwa" zawarte w tym przepisie nie zostało zdefiniowane przez dyrektywę. Trybunał orzekł, że pojęcie to obejmuje działalność wykonywaną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy dotyczącej produktu finansowego i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony tych umów. W opinii zaprezentowanej przez Trybunał pośrednictwo stanowi usługę świadczoną na rzecz strony umowy, za którą wypłaca ona wynagrodzenie jako za odrębną działalność pośrednictwa. W tym kontekście celem takiej działalności jest uczynić wszystko co niezbędne, by dwie strony zawarły umowę, przy czym pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Trybunał wskazał, że działalność pośrednictwa stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy zob. podobnie - w kontekście art. 13 część B lit. d) pkt 5 szóstej dyrektywy - wyrok w sprawie CSC Financial Services, pkt 39."Przedstawiciel (zastępca) wyręcza swego mocodawcę w składaniu oświadczeń woli, a także może uczestniczyć w dokonywaniu czynności faktycznych dla zawarcia umowy. Przedstawiciel powinien ujawnić fakt działania w cudzym imieniu, by czynność prawna wywołała skutki po stronie reprezentowanego. Może to nastąpić w sposób wyraźny (przez wyraźne oświadczenie, przedstawienie dokumentu, z którego wynika umocowanie) lub dorozumiany. Ważne jest, by z całokształtu okoliczności dokonywania czynności prawnej wynikało, że dana osoba działa w cudzym imieniu i by możliwe było ustalenie osoby reprezentowanego (Wyrok WSA w Opolu z dnia 3 marca 2017 r., I SA/Op 394/16).

Wątpliwości powstają, gdy pośrednik korzysta ze stron internetowych lub portali aukcyjnych, których struktura funkcjonalna stwarza u klienta wrażenie, że nabywa towar bezpośrednio od sprzedawcy. Pośrednicy, chcąc pozyskać klientów wykorzystują często portale aukcyjne, przede wszystkim Allegro, gdzie towary wystawiane są w ramach opcji „kup teraz”. Złożenie oferty sprzedaży w takiej formule może u kupującego rodzić przekonanie, że zawiera umowę bezpośrednio ze sprzedawcą. W wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. (sygn. I FSK 167/17) NSA przyjął, że nieuprawnione jest twierdzenie, że skarżący nie działał jako pośrednik, gdyż oferowane przez niego przedmioty polskim konsumentom zostały umieszczone na portalu aukcyjnym Allegro w dziale sprzedaży oraz że transakcje dokonywane były na licytacjach za pomocą tradycyjnych form sprzedaży online za pomocą opcji "Kup teraz", skoro warunkiem skorzystania z tej formy nabycia towaru było uprzednie zaakceptowanie przez Kupującego "Regulaminu" oraz udzielenie skarżącemu pełnomocnictwa do zakupu towaru w jego imieniu i na jego rzecz. Pełnomocnictwo to było udzielane w momencie skorzystania z opcji "Kup Teraz". Kupujący – co wynikało z zebranego materiału dowodowego – w pełni zdawali sobie sprawę, względnie przy zachowaniu zwykłej staranności mogli zdawać sobie sprawę z tego, że skarżący nie jest sprzedawcą towarów, lecz pośrednikiem (pełnomocnikiem).

Jednym z obowiązków sprzedawcy jest wskazanie ostatecznej ceny nabywanego towaru (wraz z podatkami). W praktyce pośrednik często podaje cenę netto, by podnieść atrakcyjność swej oferty nie informując, że zakup towaru od zagranicznego sprzedawcy czyni nabywcę importerem. Należy pamiętać, że najważniejsze obowiązki podatkowe ciążą w takim wypadku na nabywcy, a nie na pośredniku. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług podatnikami z tytułu importu towaru są podmioty zobowiązane do uiszczenia cła, nawet gdy sprowadzany przedmiot jest z niego zwolniony, jego pobór został chociażby w części zawieszony albo zastosowano preferencyjną stawkę celną. Tak więc bezpośrednia wysyłka zakupów przez producenta spoza UE do polskiego klienta oznacza, że to ten ostatni (a nie sklep internetowy) będzie musiał rozliczyć VAT oraz załatwić formalności celne.

Podsumowanie

Sądy wielokrotnie analizowały skutki dropshippingu na gruncie prawa podatkowego. Dla wyznaczenia zakresu obciążeń podatkowych podmiotu prowadzącego sklep internetowy konieczne jest ustalenie w konkretnym przypadku, czy podatnik zawierał umowy we własnym imieniu, czy też ograniczał się do pośredniczenia w zawarciu umowy pomiędzy stronami. W przypadku stwierdzenia, że w przyjętym przez podatnika modelu działalności gospodarczej istniały podstawy do zakwalifikowania obrotów uzyskanych przez niego jako obrotów z działalności handlowej prowadzonej we własnym imieniu i na własny rachunek otrzymane od kupującego środki podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.