Zatrzymana kaucja jako kwota brutto oraz stawka podatku – system kaucyjny
Zgodnie z art. 29a ust. 1 i 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, z wyłączeniem kwoty podatku od towarów i usług. Podstawę tę powiększa się m.in. o podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, jeżeli nie są objęte podatkiem, a także o koszty dodatkowe związane z dostawą, w tym koszty opakowania. W kontekście funkcjonowania systemu kaucyjnego, pobierana kaucja nie stanowi zapłaty za towar, lecz pełni funkcję zwrotną i warunkową. Dopiero w przypadku braku zwrotu opakowania lub odpadu opakowaniowego kaucja ta przyjmuje charakter ostateczny i staje się integralną częścią wynagrodzenia z tytułu dostawy towaru: w konsekwencji podlega opodatkowaniu podatkiem jako element ceny towaru. Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym, określona została wysokość kaucji, której pobór i ewentualny brak zwrotu stanowi podstawę dla kalkulacji należnego podatku.
W przypadku gdy nie dojdzie do zwrotu opakowania, wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje obowiązany jest – zgodnie z zasadą rozliczenia rocznego – do podwyższenia podstawy opodatkowania na ostatni dzień roku podatkowego o wartość niezwróconych kaucji. Kwota ta stanowi wartość brutto, od której należy wyodrębnić podatek zgodnie z obowiązującą stawką właściwą dla dostarczonego towaru. W przypadku występowania różnych stawek podatku, rozliczenie powinno zostać dokonane proporcjonalnie, z uwzględnieniem struktury sprzedaży.
Co istotne, w przypadku braku możliwości przypisania opakowania do konkretnej stawki podatku (np. z powodu uszkodzenia kodu EAN), a opakowanie zostało skutecznie zwrócone do systemu kaucyjnego – taki zwrot należy traktować jako skuteczny z perspektywy podatkowej i nie podlega on opodatkowaniu podatkiem. Podatnik będzie natomiast ujmował zwrot takiego opakowania lub odpadu opakowaniowego w wyliczanej wartości kaucji pozostałej z tytułu niezwróconych opakowań lub odpadów opakowaniowych. Do rozliczenia nie zwróconych opakowań lub odpadów opakowaniowych uwzględni proporcję wynikającą z opodatkowania towarów różnymi stawkami.
Dodatkowo, zgodnie z art. 106b ustawy z dnia 11 marca 2004 r., nie występuje obowiązek wystawiania faktur VAT w przypadku poboru kaucji, ponieważ nie stanowi ona wynagrodzenia za dostawę. Podobnie – przy zwrocie opakowania – nie występuje obowiązek wystawienia faktury korygującej, o ile nie dochodzi do korekty dostawy jako takiej.
