Zmiany w ustawie o doradztwie podatkowym
Ustawa o zmianie ustawy o doradztwie podatkowym oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czeka na wejście w życie. Jest to największy pakiet zmian dotyczących doradztwa podatkowego od roku 2014. Zmienią się między innymi przepisy dotyczące przebiegu postępowania dyscyplinarnego, zakresu uprawnień Krajowej Izby Doradców Podatkowych, Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do spraw Doradztwa Podatkowego (w skrócie: Komisja Egzaminacyjna) oraz zakresu uprawnień i obowiązków doradcy podatkowego. Ustawa ma na celu dostosowanie zawodu doradcy podatkowego do aktualnych realiów rynkowych i nadanie osobom wykonującym zawód doradcy podatkowego odpowiedniego dla pełnionej funkcji prestiżu.
Ustawa wejdzie w życie w dniu 1 marca 2026 r., za wyjątkiem przepisów dotyczących:
- zmian w zakresie zasad dotyczących zawierania umów między Komisją Egzaminacyjną a uczelniami posiadającymi uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne lub ekonomia i finanse umowy;
- Składania wniosków o przystąpienie do egzaminu na doradcę podatkowego;
- Obowiązków Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej;
- Zmian w zakresie egzaminów na doradcę podatkowego.
Regulacje te wejdą w życie dopiero w dniu 1 lipca 2026 r.
Zmiany w zakresie przebiegu postępowania dyscyplinarnego obejmą zmianę kosztów postępowania dyscyplinarnego na ryczałtowe. Poniesie je obwiniony, jeżeli zostanie ukarany. Jeżeli nie, koszty postępowania poniesie Krajowa Izba Doradców Podatkowych. Zmienią się także regulacje dotyczące kar dyscyplinarnych. Do katalogu kar zostanie dołączona kara pieniężna, a orzeczenie kary w postaci nagany, kary pieniężnej lub kary zawieszenia prawa do wykonywania zawodu będzie jednocześnie oznaczać utratę prawa biernego do ubiegania się o urząd w organach samorządu na okres czterech lat od uprawomocnienia się wyroku. Karę pieniężną będzie można zasądzić w postępowaniach wszczętych przed terminem wejścia w życie nowelizacji ustawy, jeżeli okaże się ona korzystniejsza dla oskarżonego. W sytuacji w której osoba będąca doradcą podatkowym zostanie ukarana za kilka przewinień dyscyplinarnych, sąd dyscyplinarny będzie mógł wymierzyć takiej osobie karę łączną. Postępowania w sprawie skreślenia doradcy podatkowego z listy w wyniku prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego, wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji ustawy będą podlegać przepisom dotychczas obowiązującym. Postępowania prowadzone przez Rzecznika Dyscyplinarnego, Sąd Dyscyplinarny i Wyższy Sąd Dyscyplinarny które nie zostały zakończone przed dniem wejścia nowelizacji ustawy w życie będą przeprowadzane zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami
Kara za podszywanie się pod doradcę podatkowego wzrośnie z 50 tys. zł do 100 tys. zł. Doradca podatkowy który zaniedba obowiązek opłacania składek przez 12 miesięcy , zostanie wykreślony z listy doradców podatkowych. Kary dyscyplinarne które zostały orzeczone wobec doradców podatkowych, którzy zmarli przed dniem wejścia ustawy w życie, zostaną zatarte.
Krajowa Izba Doradców Podatkowych, będzie zobowiązana publikować w Biuletynie Informacji Publicznej następujące dane doradcy podatkowego:
- Numer i datę wpisu na listę
- Imię i nazwisko doradcy
- Siedzibę wykonywania czynności związanych z doradztwem podatkowym
W Biuletynie będzie dostępna także informacja dotycząca skreślenia doradcy podatkowego z listy lub zawieszenia wykonywania przez niego usług. Doradcy podatkowi którzy przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy nie zgłosili do Krajowej Rady Doradców Podatkowych przerwy w wykonywaniu zawodu, która się nie skończyła przed dniem wejścia w życie nowelizacji, ma 30 dni od dnia wejścia w życie nowelizacji by zawiadomić o przerwie Krajową Radę Doradców Podatkowych.
Krajowa Rada Doradców Podatkowych ma obowiązek w ciągu 30 dni od wejścia ustawy w życie opublikować w Biuletynie Informacji Publicznej wyżej wymienione dane dotyczące osób wpisanych na listę doradców podatkowych.
W zakresie Komisji Egzaminacyjnej, zmieni się liczba członków Komisji. Zgodnie z nowymi przepisami, będzie się łącznie składać z siedemdziesięciu członków, którzy będą powoływani i odwoływani przez Ministra do spraw Finansów publicznych. Komisja składać się będzie z:
- Dwudziestu dwóch przedstawicieli Ministra Finansów, z czego dwudziestu jeden będzie powołanych spośród osób zatrudnionych na wyższych stanowiskach w służbie cywilnej w urzędzie obsługującym Ministra Finansów lub osób będących dyrektorami lub zastępcami dyrektorów izby administracji skarbowej. Jedna z dwudziestu dwóch osób powołanych będzie osobą zatrudnioną w obsłudze administracyjno-biurowej Komisji Egzaminacyjnej. Osoba ta musi mieć co najmniej dziesięcioletnie doświadczenie w tworzeniu lub stosowaniu przepisów prawa co najmniej jednej z dziedzin której dotyczy egzamin na doradcę podatkowego. Ponadto musi mieć co najmniej pięcioletni staż w urzędzie obsługującym Ministra Finansów lub w jednostkach organizacyjnych Krajowej Administracji Skarbowej lub pełnić służbę jako funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej przez co najmniej pięć lat;
- Czternastu sędziów wybranych spośród sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego lub spośród sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, mających co najmniej pięcioletnie doświadczenie na stanowisku;
- Dwunastu nauczycieli akademickich, posiadających co najmniej stopień doktora w dziedzinie nauk społecznych, prawnych lub ekonomicznych i mających co najmniej pięcioletnie doświadczenie w minimum jednej z dziedzin egzaminu na doradcę podatkowego;
- Dwudziestu dwóch członków Krajowej Izby Doradców Podatkowych posiadających co najmniej pięcioletnie doświadczenie w wykonywaniu zawodu doradcy podatkowego.
Wraz z wejściem ustawy w życie, zakończy się aktualna kadencja Komisji Egzaminacyjnej. Jej członkowie będą pełnić swoje stanowiska do czasu powołania nowego składu Komisji Egzaminacyjnej. Aktualni członkowie pełnią swoje funkcje na podstawie dotychczas obowiązujących zasad.
Członek Komisji Egzaminacyjnej nie może pełnić swojej funkcji dłużej niż dwie kadencje następujące po sobie. Przepis ten będzie dotyczył nowo wybranego składu Komisji Egzaminacyjnej.
Zmiany nastąpią także w obszarze egzaminu na doradcę podatkowego. Osoby przystępujące do egzaminu po 30 czerwca 2026 r., nie będą już mogli liczyć na wykaz pytań i zadań egzaminacyjnych. Do dyspozycji zdających egzamin będą jedynie przykładowe zestawy pytań, pisane na wzór pytań egzaminacyjnych. Do egzaminów na doradcę podatkowego przeprowadzanych do dnia 30 czerwca 2026 r., stosuje się dotychczas obowiązujące przepisy w tym wykaz pytań i zadań egzaminacyjnych.
Komisja Egzaminacyjna może powoływać i odwoływać spośród swoich członków zespoły do przygotowywania pytań i zadań egzaminacyjnych oraz ma obowiązek publikowanie w Biuletynie Informacji Publicznej wykazu aktów prawnych które stanowią podstawę pytań egzaminacyjnych, a także przykładowe zestawy pytań.
Rozszerzony i doprecyzowany został zakres uprawnień i obowiązków doradcy podatkowego. Zgodnie z art. 1 pkt. 1 nowelizacji ustawy, doradca podatkowy będzie mógł wykonywać obowiązki informacyjne, sprawozdawcze oraz związane z raportowaniem wynikających z prawa podatkowego oraz opłat uregulowanych przez Ordynację podatkową (czyli również w sprawach opłat które formalnie nie są podatkami) na rzecz podatnika lub inkasenta.
Doradca podatkowy będzie reprezentował podmioty na rzecz których działa w postępowaniach przed organami administracji publicznej oraz w zakresie sądowej kontroli decyzji i postanowień, a także innych aktów administracyjnych. Doradca podatkowy podczas postępowania przed sądem, będzie musiał założyć togę, podobnie jak adwokat lub radca prawny. Kolor togi nie jest jeszcze znany, zostanie określony w oddzielnym rozporządzeniu.
Doradca podatkowy będzie mógł również udzielać na zlecenie lub na rzecz podatnika, inkasenta lub innego podmiotu wyjaśnień porad i opinii związanych z obowiązkami podatkowymi i celnymi oraz obowiązkami dotyczącymi opłat uregulowanych w Ordynacji podatkowej.
Wykonywanie zawodu doradcy podatkowego będzie również możliwe na podstawie umowy cywilnoprawnej, np. umowy zlecenie. W poprzednim stanie prawnym, doradca podatkowy mógł wykonywać swoją działalność zawodową tylko na podstawie umowy o pracę lub jako przedsiębiorca lub uczestnik spółki nieposiadającej osobowości prawnej.
