W myśl art. 17 ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów m.in. w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Przy ustalaniu wartości tego przychodu należy brać odpowiednio pod uwagę przepisy art. 19 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. Przychodem będzie więc wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia, jednakże nie może ona znacznie odbiegać od wartości rynkowej. Oznacza to, że przychód powstaje co do zasady niezależnie od uiszczenia zapłaty przez nabywcę, nawet w momencie przeniesienia własności poprzez zawarcie umowy, chyba że w umowie zastrzeżono inny termin.
Za przychody należne uznaje się wszystkie przychody uzyskiwane w momencie zawarcia umowy odpłatnego zbycia, niezależnie od dat faktycznej zapłaty ceny. Można się jednak spotkać również z poglądem, że odroczenie na gruncie prawa cywilnego wymagalności należności z tytułu zbycia udziałów (akcji) powoduje również odroczenie terminu uzyskania przychodu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, w wyroku z dnia 9 czerwca 2010 r., II FSK 282/09, LEX nr 585074, że: ,,Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przychód należny powstaje w dacie, kiedy określona kwota przysługującego podatnikowi świadczenia pieniężnego staje się wymagalna i może on domagać się jej zapłaty. Należy podkreślić, że także w judykaturze jednoznacznie przyjmuje się, że w momencie, gdy podatnik uzyskuje już roszczenie żądania zapłaty, a tym samym dochodzenia wierzytelności przed sądem powszechnym, to taka wierzytelność jako wymagalna staje się przychodem należnym w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.Do przychodów z kapitałów pieniężnych zalicza się tylko takie wierzytelności, które w danym momencie podatnikowi należą się, czyli są wymagalne, przy czym nie ma znaczenia, czy podatnik już faktycznie uzyskał świadczenie wynikające z takiej wierzytelności, czy też jeszcze nie. Ponieważ ustawa nie definiuje pojęcia <<kwot należnych>> przyjmuje się, że chodzi tu o tego typu przychody, co do których podatnikowi przysługuje skuteczne prawo ich domagania się od kontrahenta. Musi zatem być to należność, która wynika z istniejącego stosunku prawnego, łączącego podatnika z jego dłużnikiem oraz powinien nastąpić termin wymagalności danej raty należności.”
W przypadku art. 17 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. brak jest, w przeciwieństwie do art. 14 ust. 1c tej ustawy, zdefiniowania pojęcia „przychód należny” – pierwsza z regulacji pozostawia zatem większą swobodę interpretacyjną. Przepis podatkowy świadomie nie posługuje się terminologią wierzytelności – należności – wymagalnej, ale tworzy pojęcie podatkowe, którego istotą jest przychód. Memoriałowa zasada rozpoznawania przychodu, zarówno w ujęciu bilansowym, jak również i podatkowym, opiera się na założeniu, że prawnie istotna jest czynność rodząca przychód, a nie jej status płatnościowy. W szczególności założenie przepisu podatkowego utrudnia uzasadnienie tezy, iż instytucję przychodu należnego (gwarantującą wpływy fiskalne niezależnie od rzeczywistych przysporzeń podatników) można de facto uchylić poprzez kolejne odroczenia terminów płatności.
![sik](https://isp-modzelewski.pl/wp-content/uploads/2023/08/sik-500x500.png)
Malwina Sik
Konsultant prawny
malwina.sik@isp-modzelewski.pl
tel. 22 517 30 93