Wewnętrzne rozliczenia w konsorcjum – stanowisko WSA w Gdańsku w sprawie wystawiania not księgowych

Wyrok WSA w Gdańsku sygn. I SA/Gd 493/25 stanowi istotne rozstrzygnięcie dotyczące opodatkowania podatkiem od towarów i usług rozliczeń pomiędzy uczestnikami konsorcjum. Sąd jednoznacznie zakwestionował praktykę organów podatkowych polegającą na uznawaniu przepływów finansowych między konsorcjantami za odpłatne świadczenie usług.

Istota sporu

Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej, w której organ podatkowy uznał, że czynności wykonywane przez członka konsorcjum na rzecz lidera (fundacji) podlegają opodatkowaniu VAT jako odpłatne świadczenie usług. Konsorcjum realizowało wspólne przedsięwzięcie – organizację ligi piłkarskiej – skierowane do odbiorców końcowych.

Skarżąca zakwestionowała stanowisko organu, wskazując, że w ramach konsorcjum nie dochodzi do świadczeń pomiędzy jego członkami, lecz do wspólnego działania na rzecz podmiotu trzeciego.

Stanowisko WSA

Zdaniem WSA organ błędnie wskazał, że między Skarżącą a liderem konsorcjum istniał stosunek prawny, w którym lider konsorcjum był usługodawcą Skarżącej. Sąd przyznał rację skarżącej i uznał, że:

brak jest stosunku prawnego, w którym jeden członek konsorcjum świadczy usługę na rzecz drugiego,

działania podejmowane przez konsorcjantów są ukierunkowane na odbiorcę końcowego, a nie na siebie nawzajem,
rozliczenia między członkami mają charakter techniczny i wewnętrzny.

WSA wskazał, że stanowisko, zgodnie z którym świadczenie w ramach umowy konsorcjum na rzecz Lidera Konsorcjum stanowi odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT, jest sprzeczne z obowiązującym orzecznictwem oraz jednolitą linią interpretacyjną organów podatkowych.

WSA podkreślił, że czynności wykonywane w ramach konsorcjum nie spełniają definicji świadczenia usług. Konsorcjanci nie świadczą usług wobec siebie, lecz wspólnie realizują jedno przedsięwzięcie. Beneficjentem działań jest odbiorca końcowy, a nie lider czy inni członkowie konsorcjum. Tym samym nie można przypisać im statusu usługobiorców. To wyklucza opodatkowanie wewnętrznych rozliczeń oraz wystawiania faktur VAT.

W wyroku podkreślono, że kwoty należne za czynności realizowane w ramach umowy konsorcjum, przekazywane przez Lidera Konsorcjum na rzecz Członka Konsorcjum, nie będą podlegały dokumentowaniu poprzez wystawianie faktur, a w związku z tym powinny zostać udokumentowane innym dokumentem księgowym niż faktura, takim jak np. nota księgowa. W wyroku podkreślono brak ekwiwalentności świadczenia i brak bezpośredniego wynagrodzenia.

WSA wskazał ponadto, że w pełni akceptuje prezentowane w orzecznictwie NSA stanowisko, iż w przypadku braku wzajemnych świadczeń między członkami konsorcjum, rozliczenia pomiędzy nimi mają charakter wewnętrzny, zaś okoliczność, że członkowie i lider zachowują odrębny status podatników podatku od towarów i usług nie powoduje, że dochodzi między nimi do świadczenia usług. Innymi słowy rozliczenia pieniężne między uczestnikami wspólnego przedsięwzięcia nie mogą być same przez się potraktowane jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeśli równocześnie nie towarzyszy im świadczenie usługi. Przeciwnie, w ramach konsorcjum co do zasady partnerzy występują zbiorowo w charakterze usługodawców, których reprezentuje lider.