Jednorazowa pożyczka na rzecz Spółki a opodatkowanie podatkiem od towarów i usług

Nierzadko podmioty powiązane ze sobą np. osobowo, udzielają sobie wzajemnie finansowania w formie jednorazowych pożyczek, co – mimo swojej praktycznej użyteczności – rodzi istotne wątpliwości prawne i podatkowe. Problematyka ta dotyczy w szczególności oceny rynkowości warunków transakcji, obowiązków dokumentacyjnych oraz skutków na gruncie podatku VAT, który w przypadku tego rodzaju finansowania może budzić dodatkowe wątpliwości interpretacyjne. Odpowiedź część tych zagadnień została przedstawiona w interpretacji podatkowej z 11 marca 2026 r.

W stanie faktycznym przedstawionym w interpretacji indywidualnej z 11 marca 2026 r. (nr 0111-KDIB3-1.4012.18.2026.2.WN) Spółka zawarła warunkową umowę pożyczki ze spółką powiązaną osobową. Pożyczkodawca powziął wątpliwość, czy przedmiotowa jednorazowa pożyczka nie będzie świadczeniem usług, a co za tym idzie zamiast podatku od czynności cywilnoprawnych będzie to usługa finansowa podlegająca pod podatek od towarów i usług. Co w konsekwencji powinno korzystać ze zwolnienia z podatku od towarów i usług.

Jak wskazuje praktyka, aby dane świadczenie zostało uznane za odpłatne, musi istnieć bowiem stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Jak wynika z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. dostawa towarów lub świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy towarów lub świadczenia usług mamy do czynienia z podatnikiem podatku od towarów i usług jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.

W odniesieniu do powyższego przepisu aby usługa udzielania pożyczek była objęta podatkiem od towarów i usług, w tym zwolniona z tego podatku, musi być wykonywana przez osobę, która działa w tym zakresie w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w ramach jego działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 720 §1 Kodeksu cywilnego, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

W analizowanej interpretacji Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że Czynność polegająca na udzieleniu pożyczki pieniężnej podlegającej oprocentowaniu stanowi odpłatne świadczenie usług i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Udzielenie pożyczki spełnia przesłanki uznania tej czynności za podlegające opodatkowaniu, niezależnie od częstotliwości i celu jej udzielenia, czy statusu nabywcy, a więc można uznać za rodzącą obowiązek w podatku, nawet gdy ta czynność nie znajduje się w jej zakresie przedmiotowym.

Powyższe prowadzi do wniosku, że udzielenie odpłatnej pożyczki pieniężnej należy traktować jako odpłatne świadczenie usług, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na stosowanie zwolnień od podatku, które to zwolnienia mają charakter wyjątkowy i nie należy stosować wykładni rozszerzającej, ani zawężającej. W konsekwencji zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, Zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.

Dla podatników oznacza to w szczególności, że:

udzielenie oprocentowanej pożyczki jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług – traktowane jest jako odpłatne świadczenie usług, nawet jeśli ma charakter jednorazowy i nie stanowi podstawowej działalności podatnika.
powstaje obowiązek podatkowy w podatku, co oznacza konieczność uwzględnienia tej czynności w rozliczeniach (np. w ewidencji i deklaracji VAT).
co do zasady stosuje się zwolnienie z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy), ale ma ono charakter szczególny – wymaga prawidłowej kwalifikacji i nie może być interpretowane rozszerzająco.
transakcja musi być odpowiednio udokumentowana, mimo zastosowania zwolnienia, co ma znaczenie dowodowe i ewidencyjne.

Podsumowując udzielenie jednorazowej, oprocentowanej pożyczki pomiędzy podmiotami powiązanymi – choć często traktowane jako czynność incydentalna – może rodzić istotne skutki na gruncie podatku od towarów i usług. Kwalifikacja takiej transakcji jako odpłatnego świadczenia usług powoduje powstanie obowiązków podatkowych, nawet jeśli finalnie znajduje zastosowanie zwolnienie od podatku. W praktyce oznacza to konieczność każdorazowej analizy charakteru finansowania oraz prawidłowego ujęcia transakcji w rozliczeniach, z uwzględnieniem obowiązków dokumentacyjnych.