Korekta cen transferowych a podatek VAT – wyrok TSUE
TSUE w dniu 4 września 2025 r. w wyroku o sygn. C-726/23 wydał istotne rozstrzygnięcie, zgodnie z którym korekta cen transferowych między podmiotami powiązanymi podlega opodatkowaniu VAT. Zdaniem TSUE organ podatkowy może wymagać od podatnika, który wnosi o odliczenie naliczonego podatku od wartości dodanej, przedstawienia dokumentów innych niż faktura w celu wykazania istnienia usług wymienionych na tej fakturze i ich wykorzystania na potrzeby opodatkowanych transakcji tego podatnika, o ile przedstawienie tych dowodów jest niezbędne i proporcjonalne do tego celu.
Wyrok dotyczył rumuńskiej spółki działającej w sektorze wynajmu żurawi. W ramach swojej działalności spółka kupuje lub wynajmuje żurawie, aby je odsprzedać lub wynajmować swoim klientom w Rumunii. Spółka belgijska szuka dostawców dla wszystkich swoich spółek zależnych, w tym dla spółki rumuńskiej, i negocjuje z tymi dostawcami warunki umowne mające zastosowanie do jej spółek zależnych. Jednakże w odniesieniu do działalności prowadzonej w Rumunii umowy sprzedaży i najmu są zawierane przez spółkę rumuńską zarówno z jej dostawcami, jak i jej z klientami. Sąd Apelacyjny w Bukareszcie zwrócił się w tej sprawie do TSUE z następującymi pytaniami:
- Czy kwota zafakturowana na rzecz spółki powiązanej, równa kwocie niezbędnej do dostosowania zysku spółki operacyjnej do prowadzonej działalności i ponoszonego ryzyka zgodnie z przewidzianą w wytycznych OECD metodą marży, stanowi zapłatę za usługę, która w związku z tym jest objęta zakresem stosowania VAT?
- Czy organy podatkowe mają prawo żądać, oprócz faktury, przedstawienia dokumentów (np. sprawozdań z działalności, postępu prac itp.), które uzasadniają wykorzystanie nabytych usług na potrzeby podlegających opodatkowaniu transakcji podatnika, czy też taka analiza prawa do odliczenia VAT musi opierać się wyłącznie na bezpośrednim związku między nabyciem a dostawami/świadczeniem usług lub między nabyciem a całą działalnością gospodarczą podatnika?
TSUE podkreślił, że obie strony podjęły wzajemne zobowiązania. W ten sposób z jednej strony spółka belgijska zobowiązała się do świadczenia pewnej liczby usług handlowych i ponoszenia głównego ryzyka gospodarczego związanego z działalnością spółki rumuńskiej jako spółki operacyjnej, a z drugiej strony spółka rumuńska zobowiązała się do zapłaty na koniec każdego roku kwoty odpowiadającej części uzyskanej przez siebie marży operacyjnej przekraczającej 2,74 %. Zdaniem TSUE spełniona została przesłanka istnienia między usługodawcą a usługobiorcą stosunku prawnego, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, wydaje się spełniona. Podobnie TSUE uznał w odniesieniu do wynagrodzenia otrzymywanego przez usługodawcę – stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy. TSUE wskazał, że istnieje bezpośredni związek między świadczoną usługą a pobranymi kwotami. Zdaniem TSUE wynagrodzenie za określone umownie usługi wewnątrzgrupowe świadczone przez spółkę dominującą na rzecz jej spółki zależnej, które jest obliczane zgodnie z metodą zalecaną przez wytyczne OECD i odpowiada części marży operacyjnej przekraczającej 2,74 % uzyskanej przez tę spółkę zależną, stanowi wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług objęte zakresem stosowania VAT.
W orzecznictwie Trybunału ugruntował się pogląd, zgodnie z którym organ podatkowy nie może odmówić prawa do odliczenia VAT tylko na tej podstawie, że faktura nie spełnia niektórych warunków formalnych wymaganych przez prawo krajowe, które transponowało dyrektywę VAT, jeżeli dysponują one wszystkimi informacjami do zbadania, że spełnione zostały przesłanki materialne dotyczące tego prawa. Natomiast jeżeli organy podatkowe dojdą do wniosku, że faktury przedstawione przez podatnika nie spełniają wymogów formalnych przewidzianych w przepisach krajowych transponujących dyrektywę VAT, mogą one, i czemu nie sprzeciwia się zasada proporcjonalności, sprawdzić, czy materialne przesłanki tego prawa zostały spełnione, i zażądać w tym celu przedstawienia dodatkowych dowodów przez podatnika. TSUE uznał, że organ podatkowy mógł wymagać od spółki rumuńskiej wykazania, że odnośne usługi powodujące naliczenie podatku zostały rzeczywiście wykonane przez spółkę belgijską i że spółka rumuńska 0rzeczywiście wykorzystywała je do własnych opodatkowanych transakcji, lecz nie można było wymagać od tej ostatniej spółki wykazania konieczności lub stosowności tych usług dla jej opodatkowanych transakcji.
