Recydywa skarbowa w kodeksie karnym skarbowym

Istota problemu

W ustawie z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (dalej: „kodeks karny skarbowy”) zostały przewidziane przesłanki nadzwyczajnego obostrzenia kary. Wskazać należy, iż w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w ustawie, nadzwyczajne obostrzenie kary ma charakter obligatoryjny, co oznacza, iż sąd nie może postąpić inaczej niż tylko orzec wyższą kare za przestępstwo skarbowe popełnione przez daną osobę.

Przesłanki zaostrzenia kary

Zgodnie z art. 37 § 1 kodeksu karnego skarbowego sąd stosuje nadzwyczajne obostrzenie kary, jeżeli sprawca:

popełnia umyślnie przestępstwo skarbowe, powodując uszczuplenie należności publicznoprawnej dużej wartości albo popełnia umyślnie przestępstwo skarbowe, a wartość przedmiotu czynu zabronionego jest duża;
popełnia przestępstwo skarbowe określone w 62 § 2 (dotyczy to naruszenia procedury rachunkowej), a kwota podatku wynikająca z faktury albo suma kwot podatku wynikających z faktur jest dużej wartości;
uczynił sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu;
popełnia dwa albo więcej przestępstw skarbowych, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z nich i każdy z tych czynów wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego określonego w tym samym przepisie, a odstępy czasu pomiędzy nimi nie są długie;
skazany za umyślne przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności lub karę ograniczenia wolności albo karę grzywny, w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności lub 6 miesięcy kary ograniczenia wolności albo po uiszczeniu grzywny wynoszącej co najmniej 120 stawek dziennych popełnia umyślnie przestępstwo skarbowe tego samego rodzaju;
popełnia przestępstwo skarbowe, działając w zorganizowanej grupie albo w związku mającym na celu popełnienie przestępstwa skarbowego;
popełnia przestępstwo skarbowe, używając przemocy lub grożąc natychmiastowym jej użyciem albo działając wspólnie z inną osobą, która używa przemocy lub grozi natychmiastowym jej użyciem;
przez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia doprowadza inną osobę do popełnienia czynu zabronionego jako przestępstwo skarbowe.

Jak słusznie wskazał w kontekście powyższych przepisów Sąd Najwyższy: „Nie jest możliwe łączenie w jeden ciąg przestępstw skarbowych przypadków, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona typu podstawowego, inne zaś typu kwalifikowanego” (Postanowienie SN z 6.11.2018 r., III KK 475/17)

Zakres zaostrzenia

Na podstawie art. 38 § 1 kodeksu karnego skarbowego stosując nadzwyczajne obostrzenie kary, sąd wymierza karę pozbawienia wolności:

do 6 miesięcy albo karę ograniczenia wolności, jeżeli przestępstwo skarbowe jest zagrożone tylko karą grzywny do 360 stawek dziennych, co nie wyłącza wymierzenia także kary grzywny grożącej za to przestępstwo;
do roku albo karę ograniczenia wolności, jeżeli przestępstwo skarbowe jest zagrożone tylko karą grzywny przekraczającą 360 stawek dziennych, co nie wyłącza wymierzenia także kary grzywny grożącej za to przestępstwo;
przewidzianą za przypisane przestępstwo skarbowe w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, nie niższej niż 1 miesiąc do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, co nie wyłącza wymierzenia z takim samym obostrzeniem także kary grzywny grożącej za to przestępstwo obok kary pozbawienia wolności.