Wydatki na szkolenia pracowników

Do przychodów ze stosunku pracy (stosunku służbowego) zalicza się każde świadczenie, które pracownik otrzymał w związku z faktem pozostawania w stosunku pracy z pracodawcą. Do przychodów ze stosunku pracy zalicza się więc zarówno otrzymane przez pracownika pieniądze, jak i wartość pieniężną świadczeń w naturze, świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Zgodnie z art. 12 ust 2 ustawy o PIT wartość pieniężną świadczeń w naturze przysługujących pracownikom na podstawie odrębnych przepisów ustala się według przeciętnych cen stosowanych wobec innych odbiorców – jeżeli przedmiotem świadczenia są rzeczy lub usługi wchodzące w zakres działalności pracodawcy.

Zasady ustalenia wartości nieodpłatnych świadczeń zawierają również postanowienia art. 11 ust. 2a ustawy o PIT. W myśl tego przepisu, wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

• jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych odbiorców,
• jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu,
• jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku,
• w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

W konsekwencji, u pracownika, któremu pracodawca finansuje różnego rodzaju benefity, w tym finansuje szkolenia, kursy, studia czy studia podyplomowe co do zasady powstaje przychód podlegający opodatkowaniu.

W kontekście nieodpłatnych świadczeń należy zwrócić uwagę na orzeczenie TK z dnia 8 lipca 2014 r., K 7/13, zapadło ono na gruncie ustawy o PIT i bezpośrednio dotyczy nieodpłatnych świadczeń pracowniczych. Dlatego należy pamiętać o cechach, jakie musi spełniać pozapłacowe nieodpłatne świadczenie pracownicze, podlegające opodatkowaniu na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

• zostało spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosło mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść;
• musi być spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie);
• korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).

Benefity pracownicze z reguły spełniają ww. przesłanki. Warto jednak pamiętać, że ustawa o PIT przewiduje także wyjątki w postaci zwolnień podatkowych i to one mają szczególne znaczenie w przypadku finansowanych przez pracodawcę szkoleń.

W kontekście szkoleń ustawodawca wprowadził szczególne regulacje. Zaliczył je do kategorii świadczeń, które pod pewnymi warunkami mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego.

Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT, wolna od podatku jest wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego.

Zgodnie zaś z art. 103¹ § 1 Kodeksu pracy przez podnoszenie kwalifikacji zawodowych rozumie się zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą.

Z kolei w myśl art. 103³ Kodeksu pracy pracodawca może przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie.

Pracownikowi, który podnosi kwalifikacje zawodowe z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą, przysługuje urlop szkoleniowy i zwolnienie z całości lub z części dnia pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, które nie korzysta ze zwolnienia. Ponadto pracodawca może mu przyznać dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie (art. 103³ Kodeksu pracy), które w takich okolicznościach korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT.

W praktyce oznacza to, że zwolnieniu podatkowemu podlegają świadczenia związane z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych lub umiejętności wykorzystywanych w pracy, jeśli odbywają się one na wniosek pracodawcy albo za jego zgodą. Natomiast szkolenia, które nie mają związku z wykonywaną pracą ani nie służą podnoszeniu kwalifikacji zawodowych np. o charakterze hobbystycznym czy czysto osobistym, nie korzystają z preferencji podatkowych. W takim przypadku wartość sfinansowanego świadczenia należy doliczyć do przychodu pracownika i opodatkować.