Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe co do zasady przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przedawnienie powoduje wygaśnięcie zobowiązania z mocy prawa, a organ podatkowy traci możliwość skutecznego dochodzenia należności i prowadzenia egzekucji. Jednocześnie przepisy przewidują sytuacje, w których bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się lub ulega zawieszeniu.
Ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw rozszerza katalog zdarzeń powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zmiany te są związane z przyznaniem Państwowej Inspekcji Pracy nowych kompetencji w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy.
Do art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej dodano dwa nowe przypadki zawieszenia biegu przedawnienia. Pierwszy dotyczy przekazania do sądu powszechnego odwołania od decyzji okręgowego inspektora pracy stwierdzającej istnienie stosunku pracy. Drugi obejmuje wniesienie przez okręgowego inspektora pracy powództwa do sądu pracy o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy. W obu przypadkach termin przedawnienia zobowiązań podatkowych związanych z danym zatrudnieniem nie biegnie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Nowelizacja określa również moment zakończenia zawieszenia. Zgodnie z art. 70 § 7 Ordynacji podatkowej termin przedawnienia zaczyna biec dalej od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu dotyczącego decyzji inspektora pracy lub od dnia uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie o ustalenie istnienia albo treści stosunku pracy.
Istotną nowością jest także art. 70ca Ordynacji podatkowej, który nakłada na organ podatkowy obowiązek informowania podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z powodu postępowań dotyczących ustalenia stosunku pracy. Zawiadomienie musi zostać doręczone przed upływem podstawowego terminu przedawnienia. Organ ma również obowiązek poinformować podatnika o wznowieniu biegu terminu po ustaniu przyczyny zawieszenia.
Kolejna ważna zmiana to dodanie art. 201 § 1aa Ordynacji podatkowej. Przepis ten uznaje ostateczne decyzje okręgowego inspektora pracy oraz prawomocne orzeczenia sądów dotyczące ustalenia stosunku pracy za zagadnienie wstępne w postępowaniu podatkowym. Oznacza to, że organ podatkowy nie będzie samodzielnie rozstrzygał, czy strony łączył stosunek pracy, czy umowa cywilnoprawna. Kwestia ta została powierzona Państwowej Inspekcji Pracy i sądom pracy. Do czasu jej prawomocnego rozstrzygnięcia organ podatkowy może zawiesić prowadzone postępowanie podatkowe.
Zmiany mają szczególne znaczenie dla rozliczeń podatku dochodowego, obowiązków płatników oraz innych należności publicznoprawnych związanych z zatrudnieniem. Ustalenie, że dana relacja prawna była stosunkiem pracy, wpływa bowiem bezpośrednio na sposób opodatkowania świadczeń oraz zakres obowiązków podatkowych. Nowe regulacje wzmacniają zatem rolę Państwowej Inspekcji Pracy, a jednocześnie zabezpieczają interes fiskalny państwa poprzez możliwość zawieszenia biegu przedawnienia do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu dotyczącego charakteru zatrudnienia.
angelika.luniewska@isp-modzelewski.pl 
