Dochody z działalności wynikającej z istoty funkcjonowania kościelnej osoby prawnej niebędące działalnością gospodarczą korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego.
Ustawodawca przewidział szereg zwolnień od podatku ujętych w art. 17 ustawy. Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. wolne od podatku są dochody kościelnych osób prawnych:
- z niegospodarczej działalności statutowej; w tym zakresie kościelne osoby prawne nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy Ordynacji podatkowej,
- z pozostałej działalności – w części przeznaczonej na cele: kultu religijnego, oświatowo-wychowawcze, naukowe, kulturalne, charytatywno-opiekuńcze oraz na konserwację zabytków, prowadzenie punktów katechetycznych, inwestycje sakralne w zakresie: budowy, rozbudowy i odbudowy kościołów oraz kaplic, adaptację innych budynków na cele sakralne, a także innych inwestycji przeznaczonych na punkty katechetyczne i zakłady charytatywno-opiekuńcze.
W art. 17 ust. 1 pkt 4a lit. a ustawy uregulowano zwolnienie bezwarunkowe dotyczące dochodów kościelnych osób prawnych z niegospodarczej działalności statutowej. W odniesieniu do tego rodzaju dochodów podatnicy nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.
Na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4a lit. a oraz lit. b ustawy rozróżnić należy zatem „niegospodarczą działalność statutową” oraz „pozostałą działalność”. Ustawodawca nie definiuje zakresu pojęcia „niegospodarczej działalności statutowej”. W zakresie interpretacji przepisów prawa podatkowego, szczególnie gdy interpretowane przepisy dotyczą ulg i zwolnień podatkowych, dominuje pogląd o preferowaniu wykładni językowej.
W interpretacjach organy wskazują, że w celu określenia zakresu pojęcia „niegospodarcza działalność statutowa” należy zdefiniować znaczenie poszczególnych słów. I tak, działalnością to: 1. „zespół działań podejmowanych w jakimś celu”, 2. „funkcjonowanie czegoś lub oddziaływanie na coś” (Słownik języka polskiego PWN). W związku z czym działalność statutowa to każda działalność, która została określona, dopuszczona, przewidziana w statucie (a szerzej aktach prawa odnoszących się do ustroju i funkcjonowania danej jednostki).
Natomiast w myśl art. 3 pkt 9 ustawy Ordynacja podatkowa ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej – rozumie się przez to każdą działalność zarobkową w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców, w tym wykonywanie wolnego zawodu, a także każdą inną działalność zarobkową wykonywaną we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, nawet gdy inne ustawy nie zaliczają tej działalności do działalności gospodarczej lub osoby wykonującej taką działalność – do przedsiębiorców.
Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Powyższe oznacza, że działalność, która nie spełnia kryteriów przedstawionych wyżej nie stanowi działalności gospodarczej.
Niegospodarczą działalność statutową stanowi każda działalność, nie będąca działalnością gospodarczą i będąca działalnością wynikającą z samej istoty kościelnej osoby prawnej i specyfiki jej działalności.
W świetle powyższych przepisów dochody z każdej działalności wynikającej z istoty funkcjonowania kościelnej osoby prawnej niebędącej działalnością gospodarczą (działalność statutowa) korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego. Opodatkowanie dochodów kościelnych osób prawnych uzależnione jest zarówno od sposobu uzyskania, jak i celu przeznaczenia dochodów.
